Hayvan ısırıkları ve böcek sokmaları

Hayvan ısırıkları ve sokmaları çoğu zaman küçük bir yara gibi görünür; ama kuduz, zehirlenme ve ağır alerjik tepki gibi ciddi sonuçlar doğurabilir. Bu konuda halk arasında yaygın pek çok yanlış uygulama vardır ve sınav soruları tam olarak bu yanlışları sorar.

Kedi ve köpek ısırıkları, kuduz riski

Kuduz, hayvanın tükürüğüyle bulaşan ve belirtiler başladıktan sonra tedavisi olmayan bir hastalıktır. Ancak ısırıktan sonra zamanında yapılan aşı ile önlenebilir. Bu yüzden ısırık ne kadar küçük olursa olsun ciddiye alınır.

1. Yara hemen bol su ve sabunla, en az 15 dakika boyunca yıkanır.
2. Kanama varsa temiz bezle baskı uygulanır, yara temiz bir örtüyle kapatılır.
3. Kişi aynı gün bir sağlık kuruluşuna gönderilir; kuduz ve tetanoz açısından değerlendirilir.
4. Hayvanın sahipli olup olmadığı, aşı durumu ve nerede olduğu öğrenilmeye çalışılır; hayvan öldürülmez, gözlem altına alınabilmesi için yetkililere bildirilir.

Yılan ısırığı

Isırık yerinde iki küçük diş izi, ağrı, şişlik ve morarma görülebilir; zehirli yılanlarda bulantı, baş dönmesi ve solunum güçlüğü gelişebilir. Yılanın zehirli olup olmadığı anlaşılamıyorsa zehirli kabul edilir.

• Kişi sakinleştirilir ve hareket etmemesi sağlanır; hareket zehrin yayılmasını hızlandırır.
• Isırılan bölge hareketsiz tutulur ve kalp seviyesinde ya da altında bırakılır.
• Şişme başlamadan yüzük, saat, bilezik çıkarılır.
• 112 aranır; yılan yakalanmaya ya da öldürülmeye çalışılmaz, mümkünse görünüşü hatırlanır.

Akrep sokması

Sokulan yerde şiddetli ağrı, kızarıklık ve şişlik olur; özellikle çocuklarda terleme, kusma, huzursuzluk ve solunum sıkıntısı gibi genel belirtiler gelişebilir. Kişi sakinleştirilip hareketsiz tutulur, yüzük ve takılar çıkarılır, sokulan bölgeye bezle sarılı soğuk uygulanır, 112 aranır veya 114'ten bilgi alınır. Çocuklar ve yaşlılar mutlaka sağlık kuruluşuna götürülür.

Arı sokması

1. Deride kalan iğne görülüyorsa, kredi kartı veya tırnak gibi düz bir kenarla kazınarak çıkarılır. İğne cımbızla ya da parmakla sıkılmaz; zehir kesesi sıkılırsa daha fazla zehir verilir.
2. Bölge sabunlu suyla yıkanır, üzerine bezle sarılmış soğuk uygulanır.
3. Kişi alerjik tepki açısından izlenir.

Ağız veya boğazdan sokmalarda, çok sayıda arı sokmasında ve yüzde-dudakta şişlik, nefes darlığı, ses kısıklığı gibi belirtilerde hava yolu kapanabilir; hemen 112 aranır. Kişinin yanında adrenalin oto-enjektörü varsa kullanmasına yardım edilir.

Kene tutunması

Keneler Kırım-Kongo kanamalı ateşi gibi hastalıkları bulaştırabilir ve vücutta ne kadar uzun kalırsa risk o kadar artar. Kene çıplak elle tutulmaz ve ezilmez. Eldivenle, kenenin deriye en yakın yerinden (ağız kısmından) bir pens veya cımbızla kavranıp yavaşça, sıkmadan ve döndürmeden çekilerek çıkarılır ya da kişi en yakın sağlık kuruluşuna gider. Keneye kolonya, sigara ateşi, yağ veya gaz gibi maddeler uygulanmaz. Sonraki günlerde ateş, halsizlik, kas ağrısı, ishal gibi belirtiler olursa sağlık kuruluşuna başvurulur.

Yapılmaması gerekenler

• Yılan ısırığında yarayı kesmek, zehri ağızla emmek,
• Isırılan uzva sıkı bağ veya turnike yapmak,
• Arı iğnesini cımbızla sıkarak çekmek,
• Keneyi ezmek ya da üzerine kolonya, yağ dökmek veya yakmak,
• Isırılan kişiye alkol vermek ya da onu koşturmak.

Akılda kalsın

• Kedi-köpek ısırığında yara bol sabunlu suyla yıkanır, kuduz için sağlık kuruluşuna gidilir.
• Yılan ısırığında kişi hareketsiz tutulur; yara kesilmez, emilmez.
• Arı iğnesi kazınarak çıkarılır, cımbızla sıkılmaz.
• Kene ezilmeden ağız kısmından tutulup çıkarılır; üzerine bir şey sürülmez.
• Yüzde şişlik ve nefes darlığı alerjik şok belirtisidir; hemen 112.

Bu notlar ehliyet sınavına hazırlık içindir ve uygulamalı ilk yardım eğitiminin yerini tutmaz. Acil durumda 112'yi arayın.