Aday sürücü nedir? 2026 aday sürücülük kuralları
Kısa cevap: İlk kez ehliyet alan (ya da belgesi iptal edildikten sonra yeniden alan) sürücü, belgeyi aldığı tarihten itibaren iki yıl aday sürücü sayılır. 7590 sayılı Kanunla Karayolları Trafik Kanunu'nun ek 17. maddesi yeniden yazıldı: bu iki yılda 75 ceza puanını aşmak, belgenin geçici geri alınmasını gerektiren bir ihlal yapmak, 0,20 promilin üzerinde alkollü araç kullanmak ya da belirli üç kuraldan birini üç kez ihlal etmek belgenin iptali demektir. İptal edilen belge için kurs ve sınavlar baştan başlar.
Aday sürücü kimdir?
Aday sürücülük ayrı bir ehliyet sınıfı ya da farklı renkte bir kart değildir; ehliyetini yeni almış sürücünün ilk iki yılına verilen addır. Kanuna göre iki grup aday sürücü sayılır:
- İlk defa sürücü belgesi alanlar,
- Sürücü belgesi herhangi bir nedenle iptal edilip yeniden belge almaya hak kazananlar.
Süre iki yıldır ve belgenin alındığı tarihten başlar. Bu sürede araç kullanma yetkin diğer sürücülerle aynıdır; fark, kurallara aykırılığın sonucundadır. Diğer sürücülerde belge önce geçici olarak geri alınırken aday sürücüde aşağıdaki durumların sonucu doğrudan iptaldir.
Belgeyi iptal ettiren dört durum
| Durum | Ne anlama gelir? |
|---|---|
| 75 ceza puanını aşmak | İki yıl içinde toplanan ceza puanı 75'i geçerse belge iptal edilir. Diğer sürücüler için sınır bir yılda 100 puandır. |
| Geçici geri alma gerektiren bir ihlal | Diğer sürücülerde ehliyetin belirli bir süre geri alınmasına yol açan herhangi bir ihlal, aday sürücüde belgenin iptali sebebidir. |
| 0,20 promilin üzerinde alkol | Araç cinsine bakılmaksızın; yani hususi otomobil kullanırken de sınır 0,20 promildir. |
| Aynı kuralı üç kez ihlal etmek | Dönüş kuralları (KTK md. 53/2), yaya ve okul geçitlerinde yayalara yol verme (md. 74) veya emniyet kemeri ve kask (md. 78) kurallarından herhangi birinin aday sürücülük süresinde üç kez ihlali. |
Hangi ihlaller "geçici geri alma" gerektirir?
İkinci satır en çok gözden kaçan kuraldır. Bazı ihlallerde ehliyet ilk seferde değil, tekrarında geri alınır; aday sürücü için o tekrar, belgenin sonu demektir. Birkaç örnek (ayrıntılar trafik cezaları 2026 sayfasında):
- Hız: Yerleşim yeri içinde hız sınırını 46-55 km/saat, yerleşim yeri dışında 51-60 km/saat aşmak ehliyetin 30 gün geri alınmasını gerektirir. Hız cezası
- Kırmızı ışık: Bir yıl içindeki 3. ihlalden itibaren ehliyet geri alınır. Kırmızı ışık cezası
- Cep telefonu: Tekrarlanan ihlalde, 3. seferde ehliyet geri alınır. Cep telefonu cezası
- Alkol ve alkol testini reddetme: Alkollü araç kullanmak zaten iptal sebebidir; testi reddetmek de ehliyetin geri alınmasını gerektirir. Alkollü araç kullanma cezası
Emniyet kemerinde diğer sürücüler için ehliyet ancak bir yıl içindeki 4. ihlalde geri alınır, kask ihlalinde ise geri alma yoktur. Aday sürücü için ise iki kuraldan birinin üçüncü ihlali belgeyi iptal ettirir. Yani bu kurallarda aday sürücünün payı diğer sürücülerden daha azdır.
75 puan nasıl dolar?
Her ihlalin kanunda belirlenmiş bir ceza puanı vardır. Örneğin kırmızı ışıkta geçmek 20 ceza puanıdır; birkaç farklı ihlal bir araya geldiğinde 75 puan sanıldığından çabuk dolar. Puanını e-Devlet'ten düzenli olarak kontrol etmek, sürprizle karşılaşmamanın en kolay yolu. Puanların nasıl işlediği ve nasıl sorgulanacağı trafik ceza puanı rehberinde.
Belge iptal edilirse ne olur?
İptal, geçici geri almadan farklıdır: belge süre sonunda iade edilmez. Yeniden ehliyet almak için:
- Psikoteknik değerlendirme ve psikiyatri muayenesinden geç. Sürücülüğe engel bir durumun olmadığını gösteren belgeyi kursa vermeden kursa başlanamaz. Psikoteknik değerlendirme
- İdari para cezalarının tamamını öde. Kanun kapsamındaki cezaların tahsil edilmiş olması şarttır.
- Kursa yeniden kaydol ve sınavları geç. Teorik eğitim, e-Sınav, direksiyon eğitimi ve direksiyon sınavı baştan yapılır.
- Yeni belgeyi al. Yeni belgeyle birlikte iki yıllık aday sürücülük yeniden başlar.
Kurs, sınav ve belge masrafları da yeniden doğar; ehliyetin bütün süreci ve masrafları için ehliyet nasıl alınır ve ehliyet ücreti 2026 rehberlerine bakabilirsin.
İlk iki yıl için beş pratik kural
- Alkolde sıfır tolerans: 0,20 promil çok düşük bir sınırdır; az miktarda içtiğinde bile aşılıp aşılmadığını bilemezsin. İçtiysen direksiyona geçme.
- Kemeri ve kaskı hiç çıkarma: Kısa mesafede de takılır. Üçüncü ihlal yeter.
- Dönüşleri ve yaya geçitlerini kitaptaki gibi yap: Dönüş kuralları ile yaya ve okul geçitlerinde yayaya yol verme kuralı, üç ihlal listesindedir.
- Hızda payını bil: Yüksek aşımlarda ehliyet geri alınır; aday sürücü için bu iptal demektir.
- Telefonu elinden bırak: Tekrarında geri alma getiren ihlaller arasında.
Bu kuralların yürürlüğe girdiği tarih ve önceki düzenlemeyle farkı 2026 trafik ve ehliyet değişiklikleri sayfasında. Kuralları sınav için de bilmen gerekiyor; trafik ve çevre bilgisi ders notlarında aynı konular sınav sorularıyla birlikte işleniyor.
Sık sorulan sorular
Aday sürücülük kaç yıl sürer?
İki yıl. Süre, sürücü belgesinin alındığı tarihten başlar. İlk kez belge alanlarla birlikte, belgesi herhangi bir nedenle iptal edilip yeniden belge alanlar da iki yıl aday sürücü sayılır.
Aday sürücüler için alkol sınırı kaç promil?
Araç cinsine bakılmaksızın 0,20 promil. Hususi otomobilde diğer sürücüler için sınır 0,50 promil olsa da aday sürücünün 0,20 promilin üzerinde alkollü araç kullandığının tespiti belgenin iptali sebebidir. En güvenli kural ilk iki yılda hiç içmeden direksiyona geçmektir.
Aday sürücünün ceza puanı sınırı kaç?
Aday sürücülük süresinde 75 ceza puanının aşılması belgenin iptaline yol açar. Diğer sürücüler için uygulanan 100 puan kuralında belge önce geçici olarak geri alınırken, aday sürücüde sonuç doğrudan iptaldir.
Aday sürücü belgesi iptal edilirse ne zaman yeniden ehliyet alınır?
Yeniden belge almak için sürücü kursuna yeniden kaydolmak, yazılı ve direksiyon sınavlarını yeniden geçmek gerekir. Kursa başlamadan önce psikoteknik değerlendirme ve psikiyatri muayenesinden geçmek ve kanun kapsamındaki idari para cezalarının tamamını ödemiş olmak şarttır. Yeni belgeyle birlikte iki yıllık aday sürücülük yeniden başlar.
İki yıl dolunca bir işlem yapmam gerekir mi?
Hayır. Aday sürücülük ayrı bir ehliyet sınıfı ya da ayrı bir kart değildir; iki yıl dolunca aynı belgeyle diğer sürücülerle aynı kurallara tabi olursun.
Kaynaklar
- 7590 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (Resmî Gazete 31.07.2026, sayı 33326; KTK ek 17 aday sürücülük)
- Bağımsız Denetim Türkiye: 7590 sayılı Kanun metni
- Hukuki Haber: Aday sürücü belgesinin alkol nedeniyle iptali, 0,20 promil eşiği (7590 sayılı Kanun sonrası)
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, güncel metin
Gerçek sınavla aynı yapıda, 50 soruluk açıklamalı deneme sınavı.