Kamyon ve otobüs ehliyeti (C ve D sınıfı): şartlar ve sorular
Kamyon için C1 ve C, tır gibi römorklu katarlar için CE, minibüs için D1, otobüs için D sınıfı belge gerekir. Bu sayfada sınıfların kapsamını, yaş ve B sınıfı şartını, sağlık ve geçerlilik kurallarını anlattık. Sonunda ağır vasıta sürücüsünü ilgilendiren konulardan 30 soruluk bir test var.
Kısa cevap: C1 (7.500 kg’a kadar kamyon) 18, C ve CE 21, D1 (minibüs) 21, D ve DE (otobüs) 24 yaşında alınır. C1, C, D1 ve D için önce B sınıfı belge gerekir. Yazılı sınav otomobil adaylarınınkiyle aynıdır; belgeler 5 yıl geçerlidir.
Kamyon ve otobüs ehliyeti sınıfları
| Sınıf | Kullanılabilecek araç | En az yaş | Ön şart |
|---|---|---|---|
| C1 | Azami yüklü ağırlığı 3.500–7.500 kg arası kamyon ve çekici | 18 | B |
| C1E | C1 sınıfı araç + 750 kg’ı aşan römork | 18 | C1 |
| C | Kamyon ve çekici | 21 | B |
| CE | C sınıfı araç + 750 kg’ı aşan römork (tır, dorseli kamyon) | 21 | C |
| D1 | Minibüs | 21 | B |
| D1E | D1 sınıfı araç + 750 kg’ı aşan römork | 21 | D1 |
| D | Otobüs | 24 | B |
| DE | D sınıfı araç + 750 kg’ı aşan römork | 24 | D |
Azami yüklü ağırlığı 3.500 kg’ı geçmeyen kamyonet B sınıfıyla kullanılır; bu sınırın üzerindeki yük taşıtları için C1 veya C gerekir. Minibüs, sürücüsü dahil oturma yeri sayısı 10 ile 17 arasında olan yolcu taşıtıdır ve D1 sınıfıyla kullanılır. E harfi taşıyan sınıflar, ilgili araca azami yüklü ağırlığı 750 kg’ı aşan bir römork takıldığında gerekir. Kavramların tanımları trafikle ilgili temel kavramlar dersinde.
Kamyon ehliyeti nasıl alınır?
- B sınıfı belgen olsun: C1, C, D1 ve D için en az B sınıfı belge ön şarttır. Römorklu sınıflarda (CE, DE gibi) ilgili sınıfın belgesi aranır.
- Yaş şartını doldur: C1 için 18, C ve D1 için 21, D için 24 yaş.
- İkinci grup sağlık raporu al: C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D, DE, G sınıfları sağlık şartları bakımından ikinci gruptadır. Görme ve işitme şartları daha sıkıdır; B için alınan rapor yetmez. Ayrıntılar ehliyet sağlık raporu rehberinde.
- Sürücü kursunu tamamla, e-Sınavı ve direksiyon sınavını geç: Direksiyon eğitimi ve sınavı ilgili sınıftaki araçla yapılır. Sınavın işleyişi direksiyon sınavı rehberinde.
- Ödemeleri yap: 2026 yılında C ve D sınıflarının da içinde olduğu grupta belge harcı 11.271,20 TL; buna kart bedeli ve vakıf payı eklenir. Bütün tutarlar ehliyet ücreti 2026 sayfasında.
Kamyon ve otobüs belgeleri 5 yıl geçerlidir; yenilemede sağlık durumu yeniden değerlendirilir. Ticari amaçla yük veya yolcu taşıyacak sürücüler için sürücü belgesinin yanında mesleki yeterlilik (SRC) belgesi de istenir. Hangi eğitim ve sınavlardan muaf olacağını, elindeki belgeye göre kayıt olacağın kurs söyler.
Kamyon ve otobüs ehliyeti yazılı sınavı farklı mı?
Hayır. MEB e-Sınav kılavuzunda soru sayısı ve süre bütün sertifika sınıfları için ortaktır: 50 soru, 45 dakika ve aynı dört ders. “Kamyon ehliyeti sınav soruları” diye ayrı bir set yoktur; deneme sınavları C ve D adayları için de aynı hazırlıktır.
Yine de ağır vasıta kullanacak biri olarak yolda daha çok işine yarayacak konular var: kör noktalar, uzun araçla dönüş, motor freni ve yavaşlatıcı, havalı fren, yükün sabitlenmesi, takograf ve yolcu güvenliği. Aşağıdaki test bu konulardan, sitedeki diğer sorulardan farklı olarak yazıldı.
Kamyon ve otobüs ehliyeti testi: 30 soru
Sorular ağır vasıta sürücüsünü ilgilendiren kurallar, araç tekniği ve yolcu güvenliğinden seçildi. Sınav modunda süre işler; çalışma modunda her sorudan sonra açıklamayı görürsün.
- Soru 1 Trafik ve çevre
C sınıfı (kamyon) sürücü belgesi alabilmek için en az kaç yaşını doldurmuş olmak gerekir?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: A) 21
C ve CE sınıfları için 21 yaş aranır; ayrıca adayın en az B sınıfı belgesi olmalıdır. Daha hafif kamyonları kapsayan C1 sınıfı ise 18 yaşında alınabilir.
- Soru 2 Trafik ve çevre
Otobüs kullanmak için gereken D sınıfı sürücü belgesinde en az yaş şartı kaçtır?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: C) 24
D ve DE sınıfları için 24 yaşını doldurmuş olmak gerekir. Minibüsleri kapsayan D1 sınıfında yaş şartı 21’dir; iki sınıfta da adayın en az B sınıfı belgesi olmalıdır.
- Soru 3 Trafik ve çevre
18 yaşını dolduran ve B sınıfı belgesi olan bir aday kamyon sınıflarından hangisine başvurabilir?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: B) C1
C1 sınıfı, azami yüklü ağırlığı 3.500 kg’ın üzerinde olup 7.500 kg’ı geçmeyen kamyonlar içindir ve 18 yaşında alınabilir. C ve CE için 21 yaş gerekir; D1 ise kamyon değil minibüs sınıfıdır.
- Soru 4 Trafik ve çevre
CE sınıfı sürücü belgesi alabilmek için adayın önce hangi sınıf belgeye sahip olması gerekir?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: D) C
Römorklu sınıflar, çekici aracın sınıfına bağlıdır: CE için C, C1E için C1, DE için D, D1E için D1 belgesi aranır. BE ise B sınıfı otomobile ağır römork takmak içindir.
- Soru 5 Trafik ve çevre
C ve D sınıfı sürücü belgelerinin geçerlilik süresi kaç yıldır?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: C) 5
C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D ve DE sınıfı belgeler 5 yıl geçerlidir; ağır taşıt ve yolcu taşıyan araç sürücülerinin sağlık durumu bu nedenle daha sık kontrol edilir. Otomobil ve motosiklet sınıfları 10 yıl geçerlidir.
- Soru 6 Trafik ve çevre
Sağlık şartları bakımından C ve D sınıfı sürücüler hangi grupta yer alır?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: B) İkinci grupta
Sağlık yönetmeliği sürücüleri iki gruba ayırır. Kamyon, otobüs ve iş makinesi sınıfları ikinci gruptadır; bu grupta görme ve işitme şartları daha sıkıdır, B için alınan rapor bu sınıflara yetmez.
- Soru 7 Trafik ve çevre
Uzun süre durduktan sonra kalkacak kamyon sürücüsü kabinin hemen önünü neden ayrıca kontrol etmelidir?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: A) Önündeki küçük bir çocuğu göremeyebileceği için
Yüksek kabinli araçlarda tamponun hemen önü sürücünün göremediği bir alandır; bekleme sırasında araç önüne geçen bir çocuk aynalarda bile görünmeyebilir. Kalkıştan önce ön ayna ve gerekirse araçtan inerek kontrol yapılır.
- Soru 8 Trafik ve çevre
Sağa dönecek bir kamyonun sürücüsü dönüşe başlamadan hemen önce sağ aynalarına neden tekrar bakmalıdır?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: D) Sağına bir iki tekerlekli girmiş olabileceği için
Kamyon dönüş için yavaşlarken sağındaki boşluğa bir bisikletli veya motosikletli sokulabilir ve sürücünün kör noktasında kalır. Dönüşten hemen önce sağ yan aynalar yeniden kontrol edilir; gerekirse beklenir.
- Soru 9 Trafik ve çevre
Uzun bir araçla dar bir sokağa sağa dönerken hangisi doğrudur?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: B) Biraz ileri gidilip geniş bir yayla dönülmelidir
Uzun araçların arka tekerlekleri dönüşte ön tekerleklerden daha içeriden geçer. Keskin dönen araç kaldırıma, direğe veya köşede bekleyen yayaya çarpabilir; bu yüzden dönüş geniş yapılır ve arka tekerlekler aynadan izlenir.
- Soru 10 Trafik ve çevre
Duraktan ayrılırken direksiyonu sola çeviren uzun bir otobüsün arka çıkıntısı nasıl hareket eder?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: D) Sağa, kaldırım tarafına doğru savrulur
Arka dingilin gerisinde kalan uzun gövde, araç dönerken dönüşün ters tarafına savrulur. Sola dönen otobüsün arkası kaldırıma doğru açılır ve durakta bekleyenlere ya da direklere çarpabilir; bu yüzden sağ ayna da izlenir.
- Soru 11 Trafik ve çevre
Arkasını göremediği uzun bir araçla geri manevra yapacak sürücü için en güvenli yol hangisidir?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: C) Bir yönlendiricinin yardımıyla gitmek
Uzun aracın arkasında aynalarla görülemeyen geniş bir alan kalır. Geri manevrada aracın arkasını gören bir yönlendirici en güvenli yoldur; yoksa sürücü inip arkayı kontrol eder ve çok yavaş hareket eder.
- Soru 12 Araç tekniği
Ağır taşıtlarda kullanılan yavaşlatıcı (retarder) sisteminin temel faydası nedir?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: A) Servis frenlerinin yükünü azaltır
Yavaşlatıcı, özellikle uzun inişlerde aracı balatalara yüklenmeden yavaşlatır. Böylece servis frenleri ısınıp etkisini yitirmez ve gerçekten gerektiğinde tam güçle kullanılabilir.
- Soru 13 Araç tekniği
Egzoz freni aracı nasıl yavaşlatır?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: D) Egzoz çıkışını kısarak
Egzoz freni, egzoz çıkışını bir kapakla kısar; motor bu dirence karşı çalışırken aracı yavaşlatır. Motor freninin etkisini artıran bir sistemdir ve balataları aşındırmaz.
- Soru 14 Araç tekniği
Havalı frenli bir araçta motor çalıştırıldıktan sonra hava basıncı henüz düşükse sürücü ne yapmalıdır?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: C) Basınç normal seviyeye çıkana kadar beklemelidir
Havalı frenler depolardaki basınçlı havayla çalışır; basınç yetersizse frenler tam güçle tutmaz. Sürücü göstergeden basıncın normal seviyeye çıktığını ve uyarı lambasının söndüğünü görmeden hareket etmez.
- Soru 15 Araç tekniği
Havalı fren sisteminde hava tanklarında biriken suyun düzenli olarak boşaltılmasının nedeni nedir?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: A) Donmayı ve paslanmayı önlemek
Basınçlı havadaki nem tanklarda yoğunlaşıp su olarak birikir. Bu su kışın donarak boruları ve valfleri tıkayabilir, zamanla da paslanmaya yol açar; bu yüzden tanklar boşaltma muslukları aracılığıyla düzenli boşaltılır.
- Soru 16 Araç tekniği
Sayısal (dijital) takografta kullanılan sürücü kartı için hangisi doğrudur?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: B) Sahibine özeldir, onun sürüş verilerini tutar
Sayısal takografta her sürücünün kendine ait kartı vardır ve sürüş, mola ve dinlenme kayıtları bu karta o sürücü adına işlenir. Kart başkasına verilirse kayıtlar gerçeği yansıtmaz ve denetimin amacı ortadan kalkar.
- Soru 17 Trafik ve çevre
Kamyon ani fren yaptığında kasadaki sabitlenmemiş yük hangi yöne hareket etme eğilimindedir?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: A) Öne, kabine doğru
Araç yavaşlarken yük eski hızıyla ilerlemeye devam eder ve öne, kabine doğru kayar. Bu yüzden yük kasanın ön duvarına dayanarak yerleştirilir ve kayış ya da zincirle sabitlenir.
- Soru 18 Trafik ve çevre
Yarı dolu bir sıvı tankeriyle ani fren yapıldığında ne olur?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: B) Sıvı çalkalanıp aracı öne doğru iter
Yarı dolu tankta sıvı serbestçe hareket eder; frende öne çarpıp aracı ileri iter, sonra geri dalgalanır. Bu çalkalanma duruş mesafesini uzatır ve virajlarda aracı devirebilir; frenleme erken ve yumuşak yapılır.
- Soru 19 Trafik ve çevre
Yüklü bir kamyonla alt geçit veya köprü altından geçecek sürücünün neyi bilmesi gerekir?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: C) Aracının yüklü hâldeki yüksekliğini
Alt geçitlerde ve köprü altlarında azami yükseklik levhası bulunur. Sürücü aracın yüklü hâldeki yüksekliğini bilmezse yük veya kasa çarpar; levhadaki değeri aşan araç o yola girmez.
- Soru 20 Trafik ve çevre
Kuvvetli yan rüzgârdan aşağıdakilerden hangisi en çok etkilenir?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: D) Boş ve yüksek tenteli kamyon
Yüksek tenteli kasa rüzgârı geniş bir yelken gibi yakalar; araç boşken bu kuvvete karşı koyacak ağırlık da yoktur. Kuvvetli yan rüzgârda bu araçlar savrulabilir, hatta devrilebilir; hız düşürülür.
- Soru 21 Trafik ve çevre
Çekici ile yarı römorktan oluşan bir araç katarında kaygan zeminde sert fren yapmanın tehlikesi nedir?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: C) Katarın makaslayıp katlanması
Çekicinin tekerlekleri kayarsa arkadaki ağır yarı römork onu iter ve katar bağlantı noktasından katlanır; buna makaslama denir. Kaygan yolda hız önceden düşürülür, fren erken ve kademeli yapılır.
- Soru 22 Araç tekniği
Çekicinin üzerinde, yarı römorkun bağlandığı döner tabla düzenine ne ad verilir?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: D) Beşinci teker
Beşinci teker (tabla), yarı römorkun pimini kilitleyerek ağırlığının bir kısmını çekiciye aktarır ve dönüşlerde katarın eğilmesine izin verir. Çeki demiri ise römorku arkadan bağlayan ayrı bir düzendir.
- Soru 23 Trafik ve çevre
Yarı römorku bağlayan çekici sürücüsü yola çıkmadan önce bağlantıyı nasıl kontrol etmelidir?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: B) Hafif bir çekme denemesiyle kilitlendiğini görmelidir
Kilitlenmemiş bir bağlantı yolda yarı römorkun ayrılmasına yol açabilir. Römork frenleri tutarken çekiciyle hafifçe ileri çekme denemesi yapılır; ardından hava ve elektrik bağlantıları ile kilit kolu kontrol edilir.
- Soru 24 Araç tekniği
İkiz arka tekerlekleri olan bir kamyonda sefer öncesi kontrolde hangisine özellikle bakılmalıdır?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: A) Lastiklerin arasına taş sıkışıp sıkışmadığına
İkiz lastiklerin arasına sıkışan taş, lastiklerin yanaklarını keserek patlamaya yol açabilir; yüksek hızda fırlayıp arkadaki araca da zarar verebilir. Sefer öncesinde lastik arası, hava basıncı ve bijonlar kontrol edilir.
- Soru 25 Trafik ve çevre
Ağır yüklü bir kamyon uzun bir yokuşta çok yavaşladığında, arkasındaki trafiği engellememek için sürücü ne yapmalıdır?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: A) Varsa tırmanma şeridini kullanmalıdır
Uzun yokuşlarda yavaş giden araçlar için tırmanma şeridi yapılır; ağır araç bu şeride geçerek hızlı araçların güvenle ilerlemesine imkân verir. Arkadakilere el işaretiyle geçiş vermek, ilerisini göremeyen sürücüyü tehlikeye sokar.
- Soru 26 Trafik adabı
Otobüs sürücüsü durakta yolcu aldıktan sonra ne zaman hareket etmelidir?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: C) Kapılar tamamen kapandıktan sonra
Kapısı açık ilerleyen otobüsten yolcu düşebilir ya da kapıya sıkışabilir. Sürücü kapıların tamamen kapandığını aynadan ve göstergeden görmeden aracı hareket ettirmez.
- Soru 27 Trafik adabı
Ayakta yolcu bulunan bir şehir içi otobüsün sürücüsü nasıl sürmelidir?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: B) Yumuşak kalkış, fren ve dönüşlerle
Ayakta duran yolcu ani hızlanma, sert fren ve keskin dönüşte dengesini kaybedip düşebilir. Toplu taşıma sürücüsü yolcularının güvenliğinden sorumludur ve aracı yumuşak, öngörülebilir biçimde kullanır.
- Soru 28 Trafik ve çevre
Otobüsteki acil çıkışlar ve cam kırma çekiçleri için hangisi doğrudur?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: D) Önleri eşyayla kapatılmamalı ve çekiçler yerinde olmalıdır
Kaza veya yangında yolcuların araçtan hızla çıkabilmesi bu donanıma bağlıdır. Acil çıkışların önü boş tutulur, çekiçler yerinde bulunur ve sürücü sefer öncesinde bunları kontrol eder.
- Soru 29 Trafik adabı
Koltuğunda emniyet kemeri bulunan bir otobüs yolcusu için hangisi doğrudur?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: A) Kemerini yolculuk boyunca takmalıdır
Ani fren veya çarpışmada kemersiz yolcu öne savrularak hem kendisi hem de önündekiler yaralanır. Otobüsün büyük olması içindekileri bu savrulmadan korumaz; kemer varsa yolculuk boyunca takılır.
- Soru 30 Trafik ve çevre
Duraktan ayrılarak trafiğe katılacak otobüs sürücüsü nasıl hareket etmelidir?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: D) Sinyal verip aynadan kontrol ederek uygun boşlukta çıkmalıdır
Duraktan çıkış bir şerit değiştirme gibidir: sürücü niyetini sinyalle bildirir, aynadan ve kör noktadan arkayı kontrol eder ve yaklaşan araçlara yol verir. Aracın büyüklüğü ona geçiş üstünlüğü sağlamaz.
Konulara göre başarın
Çalışma alanım → Yanlışların ve işaretlediğin sorular tekrar listene eklendi; hangi konuda takıldığını da orada görebilirsin.
Ağır vasıta sürücüsünün bilmesi gerekenler
- Kör noktalar: Yüksek kabinin hemen önü, sağ yan ve aracın arkası aynalarla görülemeyebilir. Kalkıştan, sağa dönüşten ve geri manevradan önce bu alanlar ayrıca kontrol edilir.
- Uzun araçla dönüş: Arka tekerlekler dönüşte daha içeriden geçer, arka çıkıntı ise ters yöne savrulur. Dar dönüşler geniş yapılır ve arka tekerlekler aynadan izlenir.
- Frenler: Uzun inişte servis frenleri ısınıp etkisini yitirebilir; küçük vites, motor freni ve varsa yavaşlatıcı kullanılır. Bkz. fren sistemleri.
- Yük güvenliği: Yük kasaya dengeli yerleştirilir ve sabitlenir; azami yüklü ağırlık aşılmaz, dökülebilen yükün üstü örtülür. Bkz. yükleme, römork ve araç çekme.
- Takograf: Hızı, kat edilen yolu ve sürüş ile dinlenme sürelerini kaydeder. Sayısal takografta her sürücünün kendine ait kartı vardır.
- Yolcu güvenliği: Kapılar kapanmadan hareket edilmez; ayakta yolcu varken yumuşak kalkış ve duruş yapılır; acil çıkışların önü boş tutulur. Bkz. yolcu ve toplu taşıma adabı.
Hız sınırları araç türüne göre değişir; kamyon ve otobüs için geçerli sınırlar hız sınırları ve takip mesafesi dersinde.
Sık sorulan sorular
Kamyon ehliyeti yazılı sınavı otomobilden farklı mı?
Hayır. MEB e-Sınavı bütün sınıflarda aynı yapıdadır: 50 soru, 45 dakika, 70 puan baraj. Kamyon ve otobüs adayının farkı, direksiyon eğitimi ve sınavının ilgili araçla yapılmasıdır.
C sınıfı ehliyet kaç yaşında alınır?
C ve CE sınıfı için 21 yaşını doldurmuş olmak gerekir. Azami yüklü ağırlığı 7.500 kg’ı geçmeyen kamyonları kapsayan C1 sınıfı ise 18 yaşında alınabilir. Hepsinde en az B sınıfı belge ön şarttır (CE için C, C1E için C1).
Otobüs ehliyeti (D sınıfı) için yaş şartı nedir?
D ve DE sınıfı için 24, minibüsleri kapsayan D1 ve D1E sınıfı için 21 yaşını doldurmuş olmak gerekir. D1 ve D için en az B sınıfı belge aranır.
Kamyon ve otobüs ehliyeti kaç yıl geçerlidir?
C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D ve DE sınıfı belgeler 5 yıl geçerlidir. Otomobil ve motosiklet sınıfları ise 10 yıl geçerlidir.
B sınıfı için aldığım sağlık raporu C veya D için geçerli mi?
Hayır. Kamyon ve otobüs sınıfları sağlık şartları bakımından ikinci gruptadır; görme ve işitme şartları daha sıkıdır, bu yüzden ikinci grup için ayrıca rapor alınır.
Kaynaklar
- Karayolları Trafik Yönetmeliği, güncel metin (md. 76: sürücü belgesi alacaklarda aranan yaş ve deneyim şartları)
- Karayolları Trafik Yönetmeliğinde değişiklik, Resmî Gazete 17.04.2015, sayı 29329 (yeni sınıflar ve yaş şartları)
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, güncel metin (md. 41 ve 66)
- Millî Eğitim Bakanlığı, Motorlu Taşıt Sürücü Kursiyerleri e-Sınavı Başvuru ve Uygulama Kılavuzu 2025
- Millî Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği, güncel metin
- Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik, güncel metin