Hız sınırları ve takip mesafesi

Hız, kazanın hem olma ihtimalini hem de sonucunun ağırlığını belirleyen en önemli etkendir. Sınavda otomobil hız sınırları, takip mesafesi ve duruş mesafesiyle ilgili sorular neredeyse her oturumda çıkar. Yasal sınırlar kadar “uygun hız” kavramı ve öndeki araçla bırakılacak mesafe de sınavda sık sorulur.

Otomobil için azami hız sınırları

Karayolları Trafik Yönetmeliği, araç cinsine ve yol türüne göre azami hızları belirler. Otomobil için genel sınırlar şunlardır:

Kamyon, otobüs, römork çeken araç ve motosiklet gibi diğer araçların sınırları farklıdır ve genellikle daha düşüktür. Yol üzerinde levhayla farklı bir hız sınırı konmuşsa o kesimde levhadaki sınıra uyulur.

Azami hız ile uygun hız aynı şey değildir

Hız sınırı, en iyi koşullarda gidilebilecek en yüksek hızdır; hedef değildir. Sürücü hızını yolun, havanın ve trafiğin durumuna göre ayarlamak zorundadır. Şu durumlarda sınırın altında kalmak gerekir:

• Yağmur, kar, buzlanma ve sis gibi görüşü veya yol tutuşunu azaltan hava koşulları,
• Viraj, tepe üstü, dar yol, okul ve hastane çevresi,
• Yoğun trafik, yaya trafiğinin fazla olduğu yerler, yol çalışmaları,
• Sürücünün yorgun olduğu, aracın ağır yüklü olduğu durumlar.

Öte yandan gereksiz yere çok yavaş gitmek de trafiği aksatır ve arkadan gelenleri tehlikeli geçişlere zorlar. Yavaş giden araçlar sağ şeridi izler.

Takip mesafesi

Takip mesafesi, öndeki araç aniden durduğunda çarpmadan durabilmek için bırakılan boşluktur. Sınavda iki pratik yöntem sorulur:

• Hızın yarısı kuralı: Takip mesafesi en az, hızın km/saat cinsinden değerinin yarısı kadar metre olmalıdır. Örneğin 90 km/saatte en az 45 metre.
• İki saniye kuralı: Öndeki araç yol kenarındaki bir direk gibi sabit bir noktayı geçtiğinde saymaya başla; o noktaya iki saniyeden önce varıyorsan çok yakınsın.

Islak yolda, karda, siste ve gece bu mesafe artırılır. Ağır taşıtların arkasında ise hem fren mesafesi hem görüş için daha geniş bir boşluk bırakılır.

Duruş mesafesi

Bir tehlikeyi gördüğün andan aracın tamamen durduğu ana kadar aracın aldığı yola duruş mesafesi denir. İki parçadan oluşur:

1. İntikal (reaksiyon) mesafesi: Tehlikeyi görüp ayağını frene basana kadar geçen sürede alınan yol. Yorgunluk, alkol ve dikkat dağınıklığı bu süreyi uzatır.
2. Fren mesafesi: Frene basıldığı andan aracın durduğu ana kadar alınan yol. Islak, buzlu veya kumlu zemin, aşınmış lastik ve bozuk frenler bu mesafeyi uzatır.

Fren mesafesi hızla doğru orantılı değil, çok daha hızlı artar: hız iki katına çıkınca fren mesafesi yaklaşık dört katına çıkar. Bu yüzden küçük gibi görünen hız artışları duruş mesafesini ciddi biçimde uzatır.

Hız, viraj ve hız sınırı levhası

Virajda araç, merkezkaç etkisiyle dışa doğru itilir ve bu etki hız arttıkça büyür. Bu yüzden hız virajdan önce, araç düz giderken azaltılır; viraj içinde sert fren yapılmaz. Hız sınırı levhası, yeni bir levha veya sınırın bittiğini gösteren levha görülünceye kadar geçerlidir. Yerleşim yeri çıkışı levhasını geçtiğinde ise yerleşim yeri dışı sınırları başlar.

Akılda kalsın

• Otomobil: yerleşim içi 50, iki yönlü yol 90, bölünmüş yol 110, otoyol 120 km/saat.
• Levhayla farklı bir sınır konmuşsa levhaya uyulur.
• Hız sınırı en yüksek değerdir; koşullar kötüleştikçe hız düşürülür.
• Takip mesafesi en az hızın yarısı kadar metre ya da iki saniyedir.
• Hız iki katına çıkınca fren mesafesi yaklaşık dört katına çıkar.