Motosiklet, bisiklet ve elektrikli skuter kuralları

Motosiklet, motorlu bisiklet, bisiklet ve elektrikli skuter kullananlar trafikte giderek artıyor. Bu araçların sürücüleri kazada bir kabinle korunmaz; bu yüzden kendi kuralları ve koruyucu donanım zorunlulukları vardır. Bu derste hem iki tekerlekli araç kullananların uyacağı kuralları hem de otomobil sürücüsünün onlarla yolu paylaşırken dikkat etmesi gerekenleri öğreneceksin. Sınavda bu konudan özellikle kask, bisiklet yolu ve bisikletlinin el işaretleri sorulur.

Belge ve koruyucu donanım

Motosiklet ve motorlu bisiklet sürücüleri ile yolcularının kask takması kanuni zorunluluktur; kask kafa yaralanmalarını, yani bu araçlardaki kazalarda en sık ölüm nedenini büyük ölçüde azaltır. Kaskın çene kayışı bağlanmadıkça kask işlevini göremez: çarpmada kafadan fırlar. 4 Kasım 2025’te Karayolları Trafik Yönetmeliğinde yapılan değişiklikle motosiklet sürücüleri ve yolcuları için koruyucu eldiven de zorunlu hâle getirildi (üç tekerlekli yük motosikletleri ve karoserli modeller hariç). Kask takmamanın yaptırımı kask cezası sayfasında.

Yolun hangi kısmı kullanılır?

Karayolları Trafik Kanunu’nun 66. maddesi, iki tekerlekli araçların yolu nasıl kullanacağını düzenler:

• Ayrı bir bisiklet yolu veya bisiklet şeridi varsa bisiklet ve elektrikli skuter taşıt yolunda sürülmez; bisiklet yolu kullanılır.
• Bisiklet, elektrikli skuter, motorlu bisiklet ve motosiklet yayaların kullanımına ayrılmış yerlerde (kaldırım, yaya yolu) sürülmez.
• Bu araçlardan ikiden fazlası taşıt yolunun bir şeridinde yan yana gidemez.
• Bisiklet ve motosiklet sürücüleri başka bir taşıta tutunarak gidemez; öndeki araç fren yaptığında veya döndüğünde sürücü dengesini kaybedip tekerleklerin altına düşebilir.

Bisiklet yolu olmayan yerde bisikletli taşıt yolunun sağ kenarını izler. Sinyal lambası olmayan bisikletin sürücüsü, döneceği yönü el ve kol işaretiyle bildirir; örneğin sola döneceğini sol kolunu yana yatay uzatarak gösterir.

Elektrikli skuter (e-skuter)

Elektrikli skuterler 14 Nisan 2021’de yürürlüğe giren Elektrikli Skuter Yönetmeliğiyle düzenlenmiştir. Bu yönetmeliğe göre e-skuter, hızı en fazla 25 km/saate ulaşabilen, fren sistemi olan küçük elektrikli araçtır.

Belediyeler kendi sınırları içinde ek kurallar koyabilir; örneğin bazı büyükşehirlerde kiralık skuterlerin hızı daha düşük bir değerle sınırlandırılmıştır. Skuter kullanacaksan bulunduğun şehrin düzenlemesine de bakmalısın.

Otomobil sürücüsü olarak iki tekerlekliyle yolu paylaşmak

• Kör nokta: Motosiklet ve bisiklet dar olduğu için aynada kolayca kaybolur. Şerit değiştirmeden ve dönmeden önce omuz üzerinden bakılır.
• Sağa dönüş: Sağ tarafındaki bisiklet yolunda düz giden bir bisikletli varsa, sağa dönen sürücü onun geçmesini bekler; aksi hâlde bisikletlinin yolunu keser.
• Geçerken mesafe: Bisikletliyi geçerken yanda geniş bir boşluk bırakılır. Yakından ve hızla geçen aracın yarattığı hava akımı bile bisikletliyi sarsar.
• Hız tahmini: Motosikletin küçük görüntüsü, hızının ve uzaklığının olduğundan az tahmin edilmesine yol açar. Kavşaktan çıkarken yaklaşan motosiklete fazladan zaman tanınır.
• Kapı açmak: Park ettikten sonra yol tarafındaki kapı açılmadan önce arkadan bisikletli veya motosikletli gelip gelmediğine bakılır.

Bu davranışların adap yönü, yani empati ve korunmasız yol kullanıcılarına saygı, empati ve korunmasız yol kullanıcıları dersinde anlatılıyor.

İki tekerlekli araç kullanırken güvenlik

İki tekerlekli bir aracın sürücüsü için en önemli kural görünür olmaktır. Açık renkli veya ışık yansıtan giysi, çalışan farlar ve stop lambası, sürücünün diğer araçlarca fark edilmesini sağlar. Yol zemini de otomobile göre çok daha fazla önem taşır: ıslak yol çizgileri, rögar kapakları, ray ve kum birikintileri iki tekerlekli araçta ani kaymaya yol açabilir. Bu yüzden ıslak zeminde fren ve dönüşler yumuşak yapılır, yatışlarda hız önceden azaltılır. Araçların arasından şerit çizgisi üzerinde ilerlemek, kapısını açan veya şerit değiştiren bir sürücüyle çarpışma riskini büyütür.

Sınavda nasıl sorulur?

Bu konudan gelen sorular kısa ve kurala dayalıdır: motosiklette kaskın zorunlu olduğu, bisiklet yolunun bulunduğu yerde bisikletlinin nereden gideceği, başka bir taşıta tutunarak gitmenin yasak olduğu, gece bisikletin hangi ışıkları taşıyacağı ve bisikletlinin el işaretleri sorulur. Otomobil sürücüsü açısından ise sağa dönerken bisikletliye yol verme ve kör nokta kontrolü sorulur.

Sık yapılan hatalar

• Kaskı yalnızca sürücü için zorunlu sanmak: Motosiklet yolcusu da kask takar.
• Skuteri kaldırımda kullanmak: Elektrikli skuter yaya yolunda ve kaldırımda sürülmez.
• Bisikleti yaya gibi düşünmek: Bisiklet bir araçtır; ışıklara, levhalara ve geçiş kurallarına uyar.
• Motosiklet için B sınıfının yettiğini sanmak: Motosiklet için A sınıflarından biri gerekir.

Akılda kalsın

• Motosiklet ve motorlu bisiklette sürücü ve yolcu kask takar; motosiklette eldiven de zorunludur.
• Bisiklet yolu varsa bisiklet ve skuter taşıt yolunda değil bisiklet yolunda gider; kaldırımda sürülmez.
• Bir şeritte ikiden fazla iki tekerlekli yan yana gidemez; başka taşıta tutunmak yasaktır.
• E-skuter için 15 yaş şartı vardır; otoyolda, şehirlerarası yolda ve hız sınırı 50’nin üzerindeki yolda kullanılamaz.
• Sağa dönen otomobil, sağındaki bisiklet yolunda düz giden bisikletliye yol verir.