Trafik ve Çevre Bilgisi · Ders 12/18
Araç ışıklarının kullanımı ve gece sürüşü
Araç ışıkları iki iş görür: sürücünün yolu görmesini ve aracın başkalarınca görülmesini sağlar. Yanlış kullanılan bir far ise karşıdan gelen sürücüyü saniyeler boyunca kör edebilir. Sınavda hangi ışığın hangi durumda kullanılacağı ve gece sürüşünün riskleri sık sorulur.
Araç ışıkları ve kullanım yerleri
| Işık | Ne zaman kullanılır? |
|---|---|
| Uzağı gösteren far (uzun far) | Aydınlatılmamış yerleşim yeri dışı yollarda, karşıdan araç gelmiyorsa ve önde yakın araç yoksa. |
| Yakını gösteren far (kısa far) | Yerleşim yerlerinde, karşılaşmalarda, öndeki aracı yakından izlerken, tünellerde. |
| Sis lambaları | Sis, kar, yoğun yağış gibi görüşü azaltan koşullarda. |
| Park lambaları | Aydınlatılmamış yolda gece park ederken aracı belirgin kılmak için. |
| Dörtlü flaşör | Arıza, kaza veya aracın tehlike oluşturduğu durumlarda. |
| Sinyal lambaları | Dönüş, şerit değiştirme, yoldan çıkma ve kenara yanaşmada. |
Far kullanım kuralları
- Gece ve görüşün yetersiz olduğu durumlarda farlar yakılır; yalnızca park lambalarıyla yol alınmaz.
- Karşıdan gelen bir araçla karşılaşırken, en geç 150 metre kala uzun fardan kısa fara geçilir; böylece karşıdaki sürücünün gözü kamaşmaz.
- Öndeki aracı yakından izlerken de kısa far kullanılır; uzun far öndeki sürücüyü aynalardan rahatsız eder.
- Aydınlatılmış yerleşim yeri yollarında kısa far yeterlidir.
- Tünele girerken gündüz de olsa farlar yakılır.
- Farlar temiz ve doğru ayarlı tutulur; yanlış ayarlanmış far kısa farda bile karşıdakinin gözünü alır.
Sınav ipucu: Uzun far ancak hem karşıdan araç gelmiyorken hem de öndeki araç yakın değilken kullanılır. Bu iki koşuldan biri bozulursa cevap “kısa far”dır.
Selektör ve korna
Selektör, farları kısa süre yakıp söndürerek yapılan ışıklı uyarıdır; gece öndeki aracı geçmek üzere olduğunu bildirmek gibi durumlarda kullanılır. Korna ise yalnızca bir tehlikeyi önlemek için ve kısa süreli kullanılır. Yerleşim yerlerinde gereksiz korna çalmak hem kuraldışıdır hem de gürültü kirliliği oluşturur.
Gece sürüşünün riskleri
Gece görüş mesafesi far ışığının ulaştığı yerle sınırlıdır. Bu yüzden gece hız, durma mesafesi farların aydınlattığı mesafeyi aşmayacak şekilde ayarlanır. Ayrıca:
- Koyu renk giysili yayalar, bisikletliler ve ışıksız araçlar çok geç fark edilir.
- Yorgunluk ve uyku hâli gece daha belirgindir; uzun yolda düzenli mola verilir.
- Takip mesafesi gündüze göre artırılır.
Göz kamaşması
Karşıdan gelen aracın farları gözünü alırsa doğrudan ışığa bakma; bakışını yolun sağ kenarına çevir, hızını azalt ve gerekirse dur. Gözün kamaşmışken hızını korumak, birkaç saniye boyunca körlemesine gitmek demektir.
Sis ve kötü hava
Siste uzun far kullanılmaz: ışık sis taneciklerinden geri yansır ve görüşü daha da azaltır. Kısa far ve sis lambaları yakılır, hız belirgin şekilde düşürülür ve takip mesafesi artırılır. Görüş açıldığında sis lambaları kapatılır, çünkü açık havada diğer sürücüleri rahatsız eder.
Görmek kadar görünmek
Alacakaranlıkta ve yağmurlu havada farları erken yakmak, aracı diğer sürücüler ve yayalar için görünür kılar. Arka stop ve sinyal lambalarının çalışması da en az farlar kadar önemlidir: yanmayan bir stop lambası, arkadaki sürücünün senin fren yaptığını geç fark etmesine neden olur. Lambaların düzenli kontrol edilmesi ve yanmayan ampulün vakit kaybetmeden değiştirilmesi gerekir.
Kısa farlar da aracın yüküne göre doğru ayarlanmalıdır. Arka koltuk ve bagaj doluyken aracın önü yükselir ve farlar karşı yöndeki sürücülerin gözüne doğru bakar. Pek çok araçta bulunan far yükseklik ayarı bu durum için kullanılır.
Akılda kalsın
- Karşılaşmada ve yakın takipte kısa far kullanılır.
- Tünele girerken farlar yakılır.
- Siste uzun far görüşü azaltır; kısa far ve sis lambası yakılır.
- Göz kamaştığında yolun sağ kenarına bakılır, hız azaltılır.
- Dörtlü flaşör arıza ve tehlike durumları içindir.
Trafik ve Çevre Bilgisi konu testinde her sorunun açıklamasını hemen gör.