Saygı, nezaket ve trafikte iletişim

Trafikte sürücüler birbirleriyle konuşamaz; niyetlerini ışıklarla, seslerle, el işaretleriyle ve aracın hareketiyle anlatırlar. Bu iletişim doğru ve kibar kurulduğunda herkes ne olacağını önceden bilir, yanlış anlaşılmalar ve gerginlikler azalır. Saygı ve nezaket, trafikteki iletişimin dilidir.

Sinyal: niyetini önceden söyle

Şerit değiştirmeden, dönmeden, park etmeden ya da park yerinden çıkmadan önce sinyal vermek, diğer yol kullanıcılarına yapılacak hareketi zamanında haber vermektir. Sinyal manevradan yeterince önce verilmeli, manevra bitince kapatılmalıdır. Son anda verilen sinyal bilgi vermez; yalnızca hareketin başladığını gösterir. Sinyal vermek, öncelik hakkı kazandırmaz; manevra ancak güvenli olduğunda yapılır.

Korna ve selektör

Korna ve selektör tehlikeyi bildirmek veya kendini fark ettirmek için vardır; öfkeyi, sabırsızlığı veya acele isteğini ifade etmek için değil.

• Yerleşim yerlerinde zorunlu olmadıkça korna çalınmaz. Hastane ve okul çevresinde, gece saatlerinde gereksiz ses çıkarmaktan özellikle kaçınılır.
• Işık yeşile döner dönmez öndeki araca korna çalmak saygısızlıktır; öndeki sürücü yayayı veya başka bir tehlikeyi görmüş olabilir.
• Düğün, maç sonrası gibi kutlamalarda uzun süre korna çalmak çevreyi rahatsız eder.
• Gece karşıdan gelen araca selektör yapmak veya uzun farla yaklaşmak sürücünün gözünü kamaştırır. Karşıdan araç geldiğinde ya da bir aracı yakından izlerken kısa fara geçilir.
• Öndeki aracı sıkıştırmak için arkasına çok yaklaşıp selektör yapmak hem tehlikeli hem de saygısızdır.

El işaretleri ve göz teması

Bir sürücünün size yol vermesi, kavşakta bekleyip geçmenize izin vermesi gibi durumlarda elle kısa bir teşekkür işareti yapmak nezaketin en basit hâlidir. Siz bir hata yaptığınızda elinizi kaldırarak özür dilemek ise karşı tarafın öfkesini çoğu zaman hemen yatıştırır.

Göz teması, özellikle yayalarla iletişimde önemlidir. Yaya geçidine yaklaşan bir yaya ile göz göze gelip durduğunuzu belli etmek, yayanın güvenle geçmesini sağlar. Kaba el ve kol hareketleri, bağırmak, hakaret etmek ise tartışmayı büyütür ve sürücünün dikkatini yoldan uzaklaştırır.

Hakkını zorla kullanmamak

Geçiş önceliği sende olsa bile, karşındaki sürücü bunu fark etmemişse önceliğini zorla kullanmaya çalışmak kazaya yol açabilir. Saygılı sürücü "haklıyım" diye ısrar etmez; gerekirse bekler. Trafikte haklı olmak, kazayı önlemekten daha önemli değildir.

Fermuar sistemi ve sıra beklemek

Yol çalışması veya şerit kapanması nedeniyle iki şerit tek şeride indiğinde araçlar, fermuarın dişleri gibi her şeritten sırayla birer araç geçecek şekilde birleşir. Bu yönteme fermuar sistemi denir. Bu sistemde:

• Kapanan şeritteki sürücü, birleşme noktasına kadar gelip sırası geldiğinde geçer.
• Açık şeritteki sürücü, önündeki boşluğu kapatmaya çalışmaz; sıradaki araca yer açar.
• Kuyruğu emniyet şeridinden veya yol kenarından geçmek hem kural ihlali hem de sırasını bekleyenlere haksızlıktır.

Örnek durum

Selin Hanım dar bir sokakta ilerlerken karşıdan bir kamyonet gelir. Sokakta iki aracın aynı anda geçebileceği kadar yer yoktur. Selin Hanım'ın tarafında sağ kenara yanaşabileceği bir boşluk vardır. Selin Hanım yanaşıp durur, kamyonet sürücüsüne geçmesi için el işareti yapar. Kamyonet sürücüsü de geçerken elini kaldırarak teşekkür eder. İki sürücü de birkaç saniye kaybeder ama ikisi de güvenle ve gerginlik yaşamadan yoluna devam eder.

Akılda kalsın

• Sinyal manevradan önce verilir ama tek başına geçiş hakkı vermez.
• Korna ve selektör yalnızca uyarı için, kısa süreli kullanılır; öfke veya acele ifadesi için kullanılmaz.
• Yol verene el işaretiyle teşekkür edilir, hata yapınca özür dilenir.
• Daralan yolda fermuar sistemiyle sırayla birleşilir.
• Karşıdan araç gelirken uzun fardan kısa fara geçilir.