Sabır, öfke kontrolü ve trafikte stres

Trafik, insanı kolayca gerebilecek bir ortamdır: sıkışıklık, gecikme, gürültü ve diğer sürücülerin hataları sabrı zorlar. Öfke ise karar vermeyi bozar; öfkeli sürücü daha hızlı gider, takip mesafesini kısaltır ve gereksiz riskler alır. Bu yüzden sabır ve öfke kontrolü, trafik adabının en çok sorulan konularındandır.

Öfke sürüşü nasıl etkiler?

Öfkelenen insanın dikkati olaya ve karşısındakine yoğunlaşır; yolun geri kalanını, yayaları, diğer araçları gözden kaçırır. Öfkeli sürücüde sıkça görülen davranışlar şunlardır:

• Hızı artırmak, ani hızlanıp ani frenlemek,
• Öndeki aracın arkasına çok yaklaşmak, selektör ve kornayla sıkıştırmak,
• Sürekli şerit değiştirmek, araçların arasından sıyrılmaya çalışmak,
• Kendisine "hata yapan" sürücüyü kovalamak, önüne kırarak cezalandırmaya çalışmak,
• Bağırmak, kaba el hareketleri yapmak, araçtan inip tartışmaya girmek.

Bu davranışların hiçbiri sürücüyü hedefine daha erken ulaştırmaz; yalnızca kaza ve kavga riskini artırır.

Trafikte stresin kaynakları

Stresin bir kısmı trafikten, bir kısmı sürücünün kendisinden gelir. Geç kalmak, uykusuzluk, açlık, iş veya aile sorunları, sürücünün sabrını yola çıkmadan azaltır. Bu yüzden stresle baş etmenin ilk adımı yola hazırlıklı çıkmaktır.

• Yola zamanında çık; geç kalma telaşı riskli sürüşün en yaygın nedenlerinden biridir.
• Güzergâhını önceden planla, yoğun saatleri mümkünse atla.
• Dinlenmiş olarak yola çık, uzun yolda mola ver.
• Sıkışık trafikte beklemenin kaçınılmaz olduğunu kabul et; kontrol edemeyeceğin şeye öfkelenme.

Saldırgan bir sürücüyle karşılaşınca

Trafikte öfkeli ve saldırgan bir sürücüyle karşılaşabilirsin. Bu durumda amaç haklı çıkmak değil, güvenle uzaklaşmaktır.

1. Karşılık verme; göz göze gelmekten, el hareketi yapmaktan kaçın.
2. Seni sıkıştıran veya geçmek isteyen sürücüye, güvenli olduğunda yol ver.
3. Hızını ve mesafeni ayarlayarak bu araçla arana uzaklık koy.
4. Seni takip eden ya da tehdit eden biri olursa araçtan inme, kapıları kilitle ve gerekirse güvenlik birimlerinden yardım iste.

Sakin kalmanın yolları

Öfke kontrolü bir alışkanlıktır ve öğrenilebilir. Diğer sürücülerin hatalarının çoğu kasıtlı değildir; dalgınlık, acemilik veya yolu bilmemek gibi nedenlerden kaynaklanır. Karşındakinin hatasını kişisel bir saldırı gibi görmemek öfkeyi azaltır. Gerildiğinde derin nefes almak, müziğin sesini kısmak, takip mesafesini açmak işe yarar. Çok öfkeli veya üzgün olduğunu fark edersen güvenli bir yerde durup sakinleşmeden yola devam etme.

Sabır gerektiren günlük durumlar

Yeşil ışık yandığında öndeki sürücü birkaç saniye geç kalkabilir; bir öğretmenli araç yavaş ilerleyebilir; park yerinden çıkmaya çalışan bir sürücü uzun süre manevra yapabilir. Bu anlarda korna çalmak ya da tehlikeli şekilde sollamak yerine birkaç saniye beklemek, hem karşındakine saygı göstermek hem de kendi güvenliğini korumaktır. Kaybedilen birkaç saniye, yolculuğun süresini neredeyse hiç değiştirmez.

Örnek durum

Murat Bey otoyolda giderken arkasından gelen bir araç ona çok yaklaşır ve sürekli selektör yapar. Murat Bey önce sinirlenir ve frene dokunarak arkadaki sürücüyü "uyarmayı" düşünür. Sonra bunun arkadan çarpmaya yol açabileceğini fark eder. Sinyalini verir, aynalarını kontrol eder ve uygun olduğunda sağ şeride geçerek arkadaki aracın geçmesine izin verir. Gerginlik saniyeler içinde biter. Doğru davranış budur: karşılık vermek yerine riski ortadan kaldırmak.

Akılda kalsın

• Öfke dikkati daraltır, hızı artırır ve kaza riskini yükseltir.
• Saldırgan sürücüye karşılık verilmez; yol verilip uzaklaşılır.
• Başkalarının hatalarının çoğu kasıtlı değildir; hoşgörü öfkeyi azaltır.
• Zamanında ve dinlenmiş olarak yola çıkmak stresi azaltır.
• Çok öfkeli hissedince güvenli yerde durup sakinleşmek gerekir.