Sorumluluk: alkol, yorgunluk ve dikkat dağınıklığı

Direksiyonun başına geçen kişi yalnızca kendi canından değil, araçtaki yolcuların ve yoldaki herkesin güvenliğinden de sorumludur. Sorumluluk sahibi sürücü, araç kullanmaya uygun olup olmadığını dürüstçe değerlendirir; uygun değilse direksiyona geçmez. Bu dersin sorularında sürücünün "kendini bilmesi" ölçülür.

Alkol ve uyuşturucu

Alkol az miktarda bile olsa algılamayı, dikkati ve tepki süresini olumsuz etkiler. Alkollü sürücü hızı ve mesafeyi doğru tahmin edemez, kendine olan güveni artar ve daha çok risk alır. Görüş alanı daralır, gece görüşü zayıflar.

• Alkolün vücuttan atılması zaman alır; kahve içmek, soğuk su ile yüz yıkamak veya temiz hava almak bu süreyi kısaltmaz.
• Uyuşturucu ve uyarıcı maddelerin etkisi altında araç kullanmak kesinlikle yasaktır.
• Alkol alacağını bilen kişi yolculuğunu önceden planlar: toplu taşıma, taksi kullanır ya da alkol almayan bir arkadaşının araç kullanmasını sağlar.
• Alkollü bir yakınının araç kullanmasına engel olmak da sorumluluktur.

Alkollü araç kullanmanın yasal yaptırımları için trafik cezaları sayfasına bakabilirsin.

İlaçlar

Bazı ilaçlar (örneğin bazı soğuk algınlığı, alerji, ağrı kesici ve sakinleştirici ilaçlar) uyku hâli, baş dönmesi veya dikkat azalması yapabilir. İlaç kullanan sürücü, prospektüsü okumalı ya da doktoruna danışmalıdır. Araç kullanmayı etkileyebileceği belirtilen bir ilaç alındığında direksiyona geçilmemelidir.

Yorgunluk ve uykusuzluk

Yorgun ve uykusuz sürücünün tepki süresi uzar, dikkati dağılır. En tehlikelisi, sürücünün birkaç saniyelik "mikro uykuya" dalmasıdır; bu sırada araç hiçbir kontrol olmadan yol alır.

Yorgunluk belirtileri

• Sık sık esneme, gözlerde ağırlık, göz kırpma sayısının artması,
• Son birkaç kilometrede ne olduğunu hatırlayamamak,
• Şeritten kayma, trafik işaretlerini kaçırma, hızı koruyamama.

Bu belirtiler görüldüğünde camı açmak veya müziği açmak çözüm değildir; güvenli bir yerde durup dinlenmek gerekir. Uzun yola dinlenmiş çıkılmalı, düzenli aralıklarla mola verilmeli, mümkünse sürüş başka bir sürücüyle paylaşılmalıdır.

Dikkat dağınıklığı ve telefon

Gözün yoldan birkaç saniye ayrılması, araç hızlıyken onlarca metrenin hiçbir şey görülmeden alınması demektir. Dikkati dağıtan başlıca etkenler şunlardır:

• Araç kullanırken cep telefonuyla konuşmak, mesaj yazmak, sosyal medyaya bakmak, video çekmek,
• Seyir hâlinde navigasyon ayarlamak, müzik aramak,
• Yemek yemek, sigara içmek, araç içindeki bir şeyi almak için eğilmek,
• Yolcularla hararetli tartışma.

Önemli bir arama gerekiyorsa sürücü güvenli bir yerde durarak konuşmalıdır. Navigasyon yola çıkmadan önce ayarlanır.

Kurallara gönüllü uyum

Sorumluluk, kurallara yalnızca kamera veya polis varken değil, her zaman uymaktır. Emniyet kemerini kısa yolda da takmak, gece boş kavşakta da kırmızı ışıkta beklemek, aracın bakımını aksatmamak sorumlu sürücünün işaretleridir. Sürücü ayrıca araçtaki herkesin kemer takmasını ve çocukların uygun çocuk koltuğunda, arka koltukta yolculuk etmesini sağlar.

Örnek durum

Emre, bir arkadaşının düğününden gece geç saatte çıkar. Az da olsa alkol almıştır ve yorgundur. Arkadaşları "Yol kısa, bir şey olmaz" der. Emre aracını otoparkta bırakır, eve taksiyle döner ve aracını ertesi gün alır. Sorumlu davranış, kişinin kendi durumunu dürüstçe değerlendirmesi ve çevresinin baskısına rağmen doğru kararı vermesidir.

Akılda kalsın

• Alkol az miktarda bile tepki süresini uzatır, sürücüye sahte bir güven verir.
• Kahve veya soğuk su alkolün etkisini gidermez; yalnızca zaman giderir.
• Yorgunluk belirtisi görülünce güvenli bir yerde durup dinlenilir.
• Telefonla konuşmak gerekiyorsa araç güvenli bir yerde durdurulur.
• Kurallara denetim olmasa da uymak, sorumluluğun temelidir.