Empati ve korunmasız yol kullanıcıları

Empati, kendini başkasının yerine koyarak onun ne hissettiğini ve neye ihtiyaç duyduğunu anlayabilmektir. Trafikte empati kuran sürücü, yayanın, yaşlının veya bisikletlinin yolu nasıl gördüğünü düşünür ve davranışını buna göre ayarlar. Bu ders, kazada en ağır zararı gören yol kullanıcılarını konu alır.

Korunmasız yol kullanıcıları kimlerdir?

Yayalar, bisikletliler ve motosikletliler, otomobildeki sürücü gibi bir kabin, emniyet kemeri veya hava yastığıyla korunmaz. Bu yüzden düşük hızlardaki bir çarpışma bile onlar için ağır yaralanmaya ya da ölüme yol açabilir. Çocuklar, yaşlılar, engelliler ve hamileler ise bu grup içinde ayrıca özen gösterilmesi gereken kişilerdir. Sürücü, aracın gücünü ve kütlesini düşünerek onlara karşı daha fazla sorumluluk taşır.

Yayalara karşı davranış

• Yaya geçidine yaklaşırken yavaşlanır; geçitte veya geçmek üzere bekleyen yaya varsa durulur ve geçmesi beklenir.
• Yaya geçidinde yayayı korna veya araçla acele ettirmek doğru değildir.
• Dönüş yaparken girilen yolda karşıya geçen yayalara yol verilir.
• Kaldırıma, yaya geçidine veya yaya yoluna park edilmez; yayalar taşıt yoluna inmek zorunda kalır.
• Yağmurlu havada su birikintilerinden yavaş geçilerek yayaların ıslanması önlenir.

Çocuklar, yaşlılar ve engelliler

Çocuklar

Çocuklar mesafeyi ve hızı doğru tahmin edemez, oyuna dalınca trafiği unutabilir, park etmiş araçların arasından aniden yola çıkabilir. Boyları kısa olduğu için sürücü onları geç fark eder. Okul, park ve oyun alanlarının çevresinde hız mutlaka düşürülmeli, yol kenarında top gören sürücü arkasından bir çocuğun koşabileceğini düşünmelidir.

Yaşlılar

Yaşlıların yürüme hızı, görme ve işitme yetenekleri azalmış olabilir. Karşıya geçerken ışık süresi onlara yetmeyebilir. Sürücü acele ettirmeden, korna çalmadan karşıya geçmelerini beklemelidir.

Engelliler

Beyaz baston kullanan veya rehber köpekle yürüyen görme engelliler, tekerlekli sandalyedeki kişiler ve işitme engelliler trafikte özel dikkat ister. Görme engelli bir yaya yola çıktığında sürücü durur ve geçmesini bekler. Engelliler için ayrılan park yerlerine, engelli rampalarının önüne park etmek, onların hayatını doğrudan zorlaştırır.

Acemi sürücüler ve ağır taşıtlar

Empati yalnızca yayalar için değildir. Yeni ehliyet almış bir sürücünün tereddütlü davranışlarına anlayış göstermek, dar bir sokakta dönmeye çalışan kamyon veya otobüse alan bırakmak da empatidir. Büyük taşıtların kör noktaları geniştir ve dönüşte daha fazla yere ihtiyaç duyarlar.

Bisikletliler ve motosikletliler

• Bisikletliyi geçerken hız azaltılır ve yanda yeterli mesafe bırakılır; çok yakından geçen aracın oluşturduğu hava akımı bile bisikletliyi dengesiz bırakabilir.
• Bisikletli yoldaki bir çukur veya engel nedeniyle aniden yön değiştirebilir; buna hazırlıklı olunmalıdır.
• Motosikletler küçük oldukları için aynalarda ve kör noktada kolayca gözden kaçar. Şerit değiştirmeden ve dönmeden önce omuz üzerinden kontrol yapılır.
• Park etmiş araçtan inerken kapı açılmadan önce arkadan bisikletli veya motosikletli gelip gelmediğine bakılır.

Örnek durum

Okul çıkış saatinde mahalle arasında ilerleyen Ayşe Hanım, iki park etmiş aracın arasından bir topun yola yuvarlandığını görür. Hemen yavaşlar ve gerekirse duracak şekilde ayağını frene hazırlar. Bir saniye sonra topun peşinden küçük bir çocuk koşarak yola çıkar. Ayşe Hanım önceden yavaşladığı için güvenle durur. Burada empati, çocuğun nasıl davranacağını önceden düşünebilmektir.

Akılda kalsın

• Yaya, bisikletli ve motosikletli, kazada en ağır zararı gören yol kullanıcılarıdır.
• Yaya geçidinde bekleyen yayaya yol verilir, acele ettirilmez.
• Yolda top gören sürücü, arkasından çocuk gelebileceğini düşünerek yavaşlar.
• Görme engelli yaya yola çıktığında sürücü durup bekler.
• Bisikletli geçilirken hız azaltılır ve yeterli yan mesafe bırakılır.