Trafikte yardımlaşma ve kaza anında duyarlılık

Trafikte herkes bir gün yardıma ihtiyaç duyabilir: aracı yolda kalan bir sürücü, kaza geçiren bir aile, yolunu kaybeden bir yaşlı. Yardımlaşma ve duyarlılık, trafik adabının toplumsal yüzüdür. Ancak yardım bilinçli yapılmalıdır; yanlış yardım hem yardım edeni hem de yardım edileni tehlikeye atabilir.

Kazaya tanık olunca ne yapılır?

Kaza yerinde ilk dakikalar çok önemlidir. Olay yerinde ilk bulunan kişinin sakin ve doğru davranması, yeni kazaları önler ve yaralıların hayatta kalma şansını artırır.

1. Kendi güvenliğini sağla: Aracını kaza yerini geçtikten sonra yolu kapatmayacak güvenli bir yere park et, dörtlü flaşörü yak. Yola inerken çevrendeki trafiğe dikkat et; mümkünse yansıtıcı yelek giy.
2. Olay yerini güvenli hâle getir: Gelen sürücüleri uyarmak için reflektörü kaza yerinin gerisine, yaklaşan araçların göreceği uzaklığa koy. Kazalı araçların kontağını kapat, çevrede sigara içilmesine izin verme.
3. Yardım çağır: 112 Acil Çağrı Merkezi'ni ara.
4. Yaralılarla ilgilen: Bilincini kontrol et, onlarla konuşarak sakinleştir. Hayati tehlike (yangın, patlama riski gibi) olmadıkça yaralıyı yerinden oynatma; özellikle omurga yaralanması şüphesi olan kişinin hareket ettirilmesi kalıcı hasara yol açabilir.

112 aranırken neler söylenir?

Acil çağrıda verilen bilgiler, ekiplerin doğru yere, doğru donanımla ve hızla ulaşmasını sağlar.

• Kazanın olduğu yer, mümkün olduğunca açık şekilde (yol adı, yön, yakındaki belirgin noktalar),
• Kazanın türü ve kaç aracın karıştığı,
• Yaralı sayısı ve durumları (bilinci açık mı, kanama var mı, araçta sıkışan var mı),
• Yangın, akaryakıt sızıntısı gibi ek tehlikeler,
• Arayan kişinin adı ve telefon numarası.

Telefonu, görevli kapatmanı söyleyene kadar kapatma; ek soruları ve yapman gerekenleri anlatabilir.

Meraklı kalabalık olmamak

Kaza yerinde yavaşlayıp kazayı izlemek, fotoğraf veya video çekmek trafik adabına aykırıdır. Bu davranış yeni kazalara yol açar, yardım ekiplerinin ulaşmasını geciktirir ve kazazedelerin mahremiyetini çiğner. Yardım için gerçekten bir katkın yoksa ve görevliler olay yerindeyse, dikkatli şekilde ama durmadan yoluna devam etmen en doğrusudur. Kazazedelerin görüntülerini sosyal medyada paylaşmak ise onları ve yakınlarını derinden yaralar.

Arızalı araca ve zor durumdakilere yardım

• Yolda kalmış bir araç sürücüsüne yardım edilecekse durulan yer güvenli olmalı, dörtlü flaşör yakılmalıdır.
• Akü takviyesi, lastik değiştirme gibi yardımlar trafiğin akışını tehlikeye atmayacak şekilde yapılır; otoyolda trafiğe açık şeritte çalışılmaz.
• Yardım edemeyecek durumdaysan yolda kalan sürücünün yetkililere haber vermesine yardımcı olabilirsin.
• Karşıya geçmekte zorlanan yaşlı, engelli veya çocuğa durup yol vermek de yardımlaşmadır.

Örnek durum

Zeynep Hanım şehirlerarası yolda giderken önündeki bir aracın yoldan çıkıp şarampole düştüğünü görür. Kaza yerini geçtikten sonra güvenli bir noktada durur, dörtlü flaşörünü yakar ve reflektörünü yaklaşan araçların göreceği şekilde yerleştirir. 112'yi arayarak yerini, yaralı sayısını ve aracın durumunu bildirir. Araçtaki sürücünün bilinci açıktır; Zeynep Hanım onu yerinden kıpırdatmadan konuşarak sakinleştirir ve ekipler gelene kadar yanında kalır.

Bu derste öğrendiklerini trafik adabı konu testi ile pekiştirebilir, ardından ehliyet deneme sınavı çözebilirsin.

Akılda kalsın

• Kaza yerinde önce kendi güvenliğin, sonra olay yerinin güvenliği sağlanır.
• Dörtlü flaşör yakılır, reflektör yaklaşan araçların göreceği yere konur.
• 112 aranırken yer, yaralı sayısı ve ek tehlikeler net olarak bildirilir.
• Hayati tehlike yoksa yaralı yerinden oynatılmaz.
• Kaza yerinde durup izlemek ve görüntü çekmek yeni kazalara yol açar.