Ehliyet sınavında en çok karıştırılan soru tipleri
Bir soruyu yanlış yapmanın iki yolu var: konuyu bilmemek ya da soruyu yanlış okumak. Bu rehber ikincisi hakkında. Aşağıdaki yedi soru tipinde aday cevabı bildiği hâlde, sorunun kurduğu küçük bir tuzak yüzünden başka şıkkı işaretleyebilir. Her bölümde tuzağın ne olduğunu, bu sayfa için yazdığımız bir örnek soruyu ve çözerken kullanabileceğin bir taktiği bulacaksın.
1. Olumsuz soru kökleri: "değildir", "yapılmamalıdır"
Tuzak: Soru doğru olanı değil, yanlış olanı ya da yapılmaması gerekeni ister. Hızlı okuyan aday ilk gördüğü doğru bilgiyi işaretler. Şıkların üçü doğru bilgi olduğu için bu hata çok kolay yapılır; üstelik aday konuyu bildiği hâlde yanlış cevap vermiş olur.
Örnek soru
Yanıkta ilk yardımla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
- A) Yanık bölge en az 20 dakika serin, akan suyla soğutulur.
- B) Şişme başlamadan yüzük ve saat çıkarılır.
- C) Oluşan su kabarcıkları patlatılır.
- D) Yanığa yapışmış giysi çekilerek çıkarılmaz.
Cevap ve çözüm
Doğru cevap: C) Oluşan su kabarcıkları patlatılır.
A, B ve D ilk yardımda yapılması gerekenlerdir; yani doğru bilgilerdir. Soru yanlış olanı istediği için cevap C'dir: su kabarcıkları patlatılmaz, çünkü açılan yara enfeksiyona açık hâle gelir.
Taktik: Kökteki olumsuz kelimeyi fark ettiğin an her şıkkı "doğru mu, yanlış mı" diye ayrı ayrı yargıla. Yanlışı soran bir soruda üç doğru ve bir yanlış bulmalısın. İki yanlış bulduysan ya kökü yanlış okudun ya da bir şıkkı aceleyle geçtin.
2. I, II, III maddeli (öncüllü) sorular
Tuzak: Soru birkaç bilgiyi aynı anda sorar ve şıklar bu maddelerin farklı birleşimleridir. Aday maddelerden birini bilmeyince soruyu tamamen boş bırakır ya da "hepsi" gibi görünen şıkka yönelir. Oysa çoğu zaman bütün maddeleri bilmek gerekmez.
Örnek soru
Aksine bir trafik işareti yoksa otomobiller için azami hız sınırlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangileri doğrudur?
- I. Yerleşim yeri içinde 50 km/saattir.
- II. Bölünmüş yolda 110 km/saattir.
- III. Otoyolda 100 km/saattir.
- A) Yalnız I
- B) I ve II
- C) II ve III
- D) I, II ve III
Cevap ve çözüm
Doğru cevap: B) I ve II
En emin olduğun öncülden başla. Otoyolda sınır 120 km/saattir; III yanlıştır, III'ü içeren C ve D şıkları elenir. I doğrudur, geriye A ile B kalır. II de doğru olduğu için cevap B'dir.
Taktik: En emin olduğun maddeyle başla. Madde yanlışsa onu içeren bütün şıkları, doğruysa onu içermeyen şıkları ele. Her elemeden sonra kalan şıklara bak; çoğu zaman ikinci maddede cevap ortaya çıkar.
3. Birbirine benzeyen levhalar
Tuzak: Aynı sembol, zemin rengi ya da üzerindeki çizgi değişince tam ters anlam taşır. Mavi dairedeki ok bir yöne gitmeyi zorunlu kılar, kırmızı kenarlı dairede üzeri çizili ok aynı yönü yasaklar. Çeldirici şık, çoğu zaman benzer levhanın anlamıdır.
Örnek soru
Kavşak girişinde ters üçgen biçimli "Yol ver" levhası bulunan sürücü, ana yolda hiç araç yoksa ne yapmalıdır?
- A) Durmadan, dikkatle kavşağa girebilir.
- B) Yol boş olsa da tam durmak zorundadır.
- C) Korna çalarak kavşağa girmelidir.
- D) Ana yoldan bir araç geçene kadar beklemelidir.
Cevap ve çözüm
Doğru cevap: A) Durmadan, dikkatle kavşağa girebilir.
Yol boşken bile tam durma zorunluluğu sekizgen "Dur" levhasındadır. "Yol ver" levhasında yol boşsa durmadan geçilir; ana yolda araç varsa durup onlara yol verilir. B şıkkı doğru bir kuraldır ama başka bir levhanın kuralıdır.
Taktik: Sembole bakmadan önce biçimi ve rengi oku: üçgen uyarır, kırmızı kenarlı daire yasaklar, mavi daire zorunlu kılar, kare bilgi verir. Sekizgen yalnızca "Dur", ters üçgen yalnızca "Yol ver" levhasıdır. Gri ve üzeri çizili levhalar, daha önce başlayan bir kuralın bittiğini gösterir.
Benzer levhaları yan yana görmek için en çok karıştırılan trafik işaretleri sayfasına, bütün levhaların anlamları için trafik işaretleri listesine bakabilirsin.
4. Birbirine yakın kavramlar
Tuzak: İki kavramın tanımı birbirine o kadar yakındır ki çeldirici şık, diğer kavramın doğru tanımıdır. En bilinen çiftler: durma, duraklama ve park; geçiş hakkı ve geçiş üstünlüğü; atardamar ve toplardamar kanaması; ABS ve ESP; sıcak çarpması ve sıcak bitkinliği.
Örnek soru
Kırmızı ışıkta bekleyen sürücünün aracını durdurması hangi kavramla ifade edilir?
- A) Durma
- B) Duraklama
- C) Park etme
- D) Bekleme
Cevap ve çözüm
Doğru cevap: A) Durma
Kural veya trafik gereği durmak "durma"dır; sürücünün başka seçeneği yoktur. Yolcu indirip bindirmek ya da yük alıp boşaltmak için kısa süre durmak duraklama, bunların dışında aracı bırakmak park etmedir.
Taktik: Her kavram çifti için tek cümlelik bir ayırt edici kural edin. Örneğin: "Durmada seçeneğin yoktur, duraklama kısa ve amaçlıdır, geri kalan her bırakış parktır." ya da "ABS tekerleği kilitletmez, ESP aracı savrulmaktan korumaya çalışır." Soruyu okuyunca önce bu cümleyi hatırla, sonra şıklara bak.
En sık karıştırılan kavramların farklarını karıştırılan kavramlar sayfasında yan yana anlattık.
5. Sayı içeren sorular
Tuzak: Çeldiriciler rastgele sayılar değil, aynı konudaki başka gerçek sayılardır. Hepsi tanıdık geldiği için aday hangisinin hangi duruma ait olduğunu karıştırır.
Örnek soru
Yerleşim yeri içinde bir rampaya kaç metre mesafe içinde duraklamak ve park etmek yasaktır?
- A) 5
- B) 15
- C) 50
- D) 100
Cevap ve çözüm
Doğru cevap: A) 5
Yerleşim yeri içinde kavşak, tünel, köprü ve rampaya 5 metre mesafe içinde duraklanmaz ve park edilmez. Çeldiricilere dikkat: 100 metre aynı yerlerin yerleşim yeri dışındaki mesafesi, 15 metre ise duraklara olan mesafedir.
Taktik: Sayıyı tek başına değil, ait olduğu yer veya durumla birlikte ezberle: "köprü, yerleşim içi: 5 m; yerleşim dışı: 100 m". Sorudaki yer bilgisinin altını çiz; "yerleşim yeri içinde" ve "dışında" ifadeleri aynı soruyu tamamen değiştirir.
Bilmen gereken ve kolay karışan sayılar:
| Konu | Değer |
|---|---|
| Azami hız (otomobil, aksine işaret yoksa) | Yerleşim yeri 50, iki yönlü şehirlerarası yol 90, bölünmüş yol 110, otoyol 120 km/saat |
| Kavşak, tünel, köprü, rampa | Yerleşim yeri içinde 5 m, dışında 100 m mesafe içinde duraklama ve park yasak |
| Yaya geçidi ve hemzemin geçit | 5 m mesafe içinde duraklama ve park yasak |
| Otobüs durağı | 15 m mesafe içinde park yasak |
| Bekleme amaçlı duraklama | En çok 5 dakika |
| Uzağı gösteren fardan yakını gösterene geçiş | Karşıdan gelen araca en geç 150 m kala |
| Alkol sınırı | Hususi otomobil sürücüsü 0,50 promil; diğer sürücüler 0,20 promil |
| Otomobil lastiğinde diş derinliği | En az 1,6 mm |
| Yetişkinde temel yaşam desteği | 30 bası / 2 solunum; 5-6 cm derinlik; dakikada 100-120 bası |
| Yanığı soğutma | En az 20 dakika |
| Acil telefonlar | 112 acil çağrı, 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezi |
6. İlk yardımda "öncelikle", "ilk olarak", "en uygun" soruları
Tuzak: Şıkların birkaçı ilk yardımda gerçekten yapılan doğru işlerdir. Soru neyin yapılacağını değil, hangisinin önce yapılacağını sorar. Aday doğru bir uygulamayı gördüğü için onu işaretler ama sıra yanlıştır.
Örnek soru
Trafik kazası yerine ilk ulaşan kişinin öncelikle yapması gereken hangisidir?
- A) Olay yerinin güvenliğini sağlamak
- B) Yaralının kanamasını durdurmak
- C) Yaralıyı araçtan çıkarmak
- D) Yaralının yakınlarına haber vermek
Cevap ve çözüm
Doğru cevap: A) Olay yerinin güvenliğini sağlamak
Kanamayı durdurmak da yapılacak işlerdendir, ama sırası daha sonra gelir. İlk yardımın temel sırası koruma, bildirme, kurtarmadır: önce kontak kapatılır, olay yeri işaretlenir, ilk yardımcı kendi güvenliğini sağlar. Yaralı, ancak yangın gibi bir tehlike varsa araçtan çıkarılır.
Taktik: Sırayı bir iskelet olarak aklında tut: önce koruma (olay yeri ve kendi güvenliğin), sonra bildirme (112), sonra kurtarma. Yaralıyı değerlendirirken önce bilinç, ardından hava yolu ve solunum gelir. Birden fazla yaralı varsa önce hayatı tehlikede olana bakılır; bağırabilen yaralının hava yolu açıktır, sessiz yatan önce değerlendirilir.
Bu sırayı ilk yardım nedir ve olay yeri ve hasta değerlendirme derslerinde ayrıntılı bulabilirsin.
7. Durum ve kavşak soruları
Tuzak: Soru bir trafik durumu anlatır ve birden fazla kural aynı anda devrededir: ışık, levha, sağdan gelen aracın önceliği, kavşak içindeki aracın önceliği. Aday aklına ilk gelen kuralı uygular, oysa kurallar arasında bir üstünlük sırası vardır.
Örnek soru
Işıkları çalışmayan bir kavşağa "Yol ver" levhası bulunan yoldan yaklaşan sürücünün solundaki yoldan bir otomobil geliyor. Geçiş sırası nasıl olmalıdır?
- A) Sürücü, soldan gelen otomobile yol vermelidir.
- B) Sürücü, sağda kaldığı için önce geçmelidir.
- C) Kavşağa önce ulaşan önce geçmelidir.
- D) İki araç da durup el işaretiyle anlaşmalıdır.
Cevap ve çözüm
Doğru cevap: A) Sürücü, soldan gelen otomobile yol vermelidir.
Işık çalışmıyorsa sıradaki basamak levhadır. "Yol ver" levhası, sağdan gelene yol verme genel kuralından önce gelir; o kural ancak görevli, ışık ve levha yoksa uygulanır. B şıkkı genel kuralı anlatır ama burada geçerli değildir.
Taktik: Kavşakta sırayla sor: görevli var mı, ışık çalışıyor mu, levha var mı? Bir basamakta cevap bulduysan alttakilere bakma. Hiçbiri yoksa sağdan gelen araç, dönel kavşakta ise kavşağın içindeki araç önce geçer. Işıklı ve sesli işaret veren ambulans, itfaiye ve polis aracı bu sıranın hepsinden önce gelir.
Bu tür durumları yukarıdan çizilmiş sahnelerle çalışmak için animasyonlu ehliyet sınav soruları sayfasına göz at; her cevaptan sonra doğru geçiş sırasını hareketli izleyebilirsin.
Mini test: bu soru tiplerinden 10 soru
Şıkkını seç; doğru cevabı ve nedenini hemen gör.
1. Soğuktan donmuş bir bölgeye ilk yardımda hangisi yapılmamalıdır?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: A) Bölgeyi karla ovuşturmak
Donmuş dokular çok hassastır; ovmak veya karla ovuşturmak dokuyu daha da yaralar. Kişi ılık ortama alınır, ıslak giysileri çıkarılıp örtülür ve bölge yavaş yavaş ısıtılır.
2. Aşağıdakilerden hangisi kalp krizinin belirtilerinden biri değildir?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: B) Burun akıntısı ve hapşırma
Kalp krizinde göğüste sıkışma tarzında ağrı, bu ağrının kola, çeneye veya sırta yayılması, soğuk terleme, bulantı ve nefes darlığı görülebilir. Burun akıntısı ve hapşırma ise soğuk algınlığı gibi durumların belirtisidir.
3. Kırmızı kenarlı beyaz yuvarlak bir levhada, sola kıvrılan siyah bir okun üzeri kırmızı çizgiyle çizilmişse bu levha neyi bildirir?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: D) Sola dönülmez
Kırmızı kenarlı yuvarlak levhalar yasaklama bildirir. Üzeri çizili sola dönüş oku, levhanın bulunduğu kavşakta sola dönmenin yasak olduğunu anlatır. Sürücü önceden düz gidecek veya sağa dönecek şekilde şeridini seçmelidir.
4. Kırmızı zeminli yuvarlak bir levhanın ortasında yatay beyaz bir bant bulunuyorsa bu levha neyi bildirir?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: C) Girişi olmayan yol
Bu levha "Girişi olmayan yol" anlamına gelir ve genellikle tek yönlü yolların çıkış ucuna konur. Levhanın bulunduğu yönden yola araçla girilemez; girilirse karşıdan gelen trafikle burun buruna gelinir.
5. Toplardamar kanamasının özelliği hangisidir?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: C) Koyu kırmızı ve düzenli akar
Toplardamarlar kanı kalbe geri taşıdığı için kan oksijence fakir ve koyu kırmızıdır; basınç düşük olduğundan düzenli akar. Fışkıran açık kırmızı kan atardamar kanamasıdır.
6. Karayolunun, taşıt yolu bitiminden itibaren yaya yolu veya yaya kaldırımı bulunmayan kısmına ne ad verilir?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: B) Banket
Banket, taşıt yolunun bittiği yerden itibaren yaya yolu veya yaya kaldırımı bulunmayan kısımdır. Taşıtların sürekli olarak banketten gitmesi uygun değildir; zorunlu durumlarda kullanılır.
7. Duraklamanın serbest olduğu bir yerde, birini beklemek amacıyla en fazla ne kadar süre duraklanabilir?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: D) 5 dakika
Bekleme amacıyla yapılan duraklama en çok 5 dakika sürebilir. Daha uzun beklemek park sayılır; bu yüzden ancak park etmenin serbest olduğu yerlerde yapılabilir.
8. Hususi otomobil sürücüleri, kandaki alkol miktarı kaç promilin üzerindeyse araç süremez?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: A) 0,50
Hususi otomobil sürücüleri için yasal sınır 0,50 promildir. Bunun üzerinde alkollü araç kullanmak para cezası, sürücü belgesinin geri alınması ve ceza puanıyla sonuçlanır. Güvenli olan, alkol aldıysanız hiç araç kullanmamaktır.
9. Yıldırım çarpması sonucu birden fazla kişi yere düşmüşse ilk yardımcı öncelikle kime müdahale etmelidir?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: D) Solunumu olmayan kişiye
Yıldırım çarpmasında kalbi ve solunumu duran kişi, hemen TYD başlanırsa kurtarılabilir. Bağırabilen kişinin solunumu çalışıyordur; bu yüzden önce solunumu olmayanlara müdahale edilir.
10. Işıklı kavşakta trafik ışıkları tamamen çalışmıyorsa (sönükse) sürücü neye göre hareket etmelidir?
Cevap ve açıklama
Doğru cevap: A) Levhalara, levha yoksa kontrolsüz kavşak kurallarına göre
Işıklar çalışmadığında kavşak, varsa öncelik levhalarına göre, yoksa kontrolsüz kavşak kurallarına (sağdan gelene yol verme) göre geçilir. Görevli polis varsa onun işaretlerine uyulur.
Bu tuzakları daha çok soruyla çalışmak için en zor 30 soruluk seçkiyi çöz; her sorunun açıklaması orada da var.
En zor 30 soruyu çözSonraki adım
- En zor ehliyet sınav soruları: bu tuzakların hepsinden seçilmiş 30 açıklamalı soru.
- Test oluştur: "Sık karıştırılan konular" kaynağıyla kendi testini hazırla.
- Ehliyet deneme sınavları: 50 soruluk, süreli ve gerçek sınav dağılımında provalar.
Sık sorulan sorular
Ehliyet sınavında en çok yanlış yapılan soru türleri hangileri?
Elimizde soru bazında güvenilir bir yanlış istatistiği yok, bu yüzden kesin bir sıralama veremeyiz. Soru kalıplarına bakınca dikkat hatasına en açık türler şunlardır: olumsuz kökler, I-II-III maddeli sorular, benzer levhalar, yakın kavramlar, sayı soruları, ilk yardımda sıra soran sorular ve kavşak durumları.
Olumsuz soru kökünü kaçırmamak için ne yapmalıyım?
Soruyu okurken "değildir", "yanlıştır", "yapılmamalıdır" gibi kelimeleri ayrıca fark et ve her şıkkı doğru ya da yanlış diye tek tek yargıla. Yanlışı soran bir soruda üç doğru, bir yanlış bulmalısın; iki yanlış bulduysan kökü yeniden oku.
Maddeli sorularda bütün maddeleri bilmem gerekir mi?
Çoğu zaman hayır. Emin olduğun bir maddeyi değerlendirip o maddeyi içeren ya da içermeyen şıkları elersin. Bir veya iki maddeyle cevap genellikle ortaya çıkar.