Yayalar, okul taşıtları ve geçiş üstünlüğü olan araçlar

Yayalar, bisikletliler ve çocuklar trafiğin en korunmasız kullanıcılarıdır: bir kazada araçtaki kişiyi kaporta korur, yayayı hiçbir şey korumaz. Bu yüzden kurallar bu grupları özellikle gözetir. Bu derste yayalara karşı yükümlülükleri, okul taşıtlarının yanından geçerken dikkat edilecekleri ve geçiş üstünlüğü olan araçlara nasıl yol verileceğini öğreneceksin.

Yaya geçitlerinde

• Yaya geçidine yaklaşan sürücü hızını azaltır.
• Işık bulunmayan yaya geçidinde, geçmekte olan veya geçmek üzere olan yayalara yol verir; gerekirse durur.
• Işıklı yaya geçidinde ışığa uyulur; araçlara yeşil yandığında bile geçişini tamamlamamış yayaya yol verilir.
• Yaya geçidinde ve 5 metre yakınında duraklanmaz, park edilmez; geçitte öndeki araç geçilmez.
• Kavşakta dönüş yapan sürücü, dönülen yolda karşıya geçen yayalara yol verir.

Çocuklar, yaşlılar ve engelli yayalar

Çocuklar mesafeyi ve hızı doğru tahmin edemez, ani hareketler yapabilir. Okul, park ve oyun alanlarının çevresinde hız düşürülür ve frene hazır olunur. Yaşlılar ve hareket kısıtlılığı olan yayalar karşıya daha yavaş geçer; acele ettirmek için korna çalınmaz. Beyaz baston kullanan görme engelli yayaya her durumda yol verilir.

Aracın içindeki çocuklar da korunmalıdır: çocuklar yaşlarına, boylarına ve kilolarına uygun çocuk koltuğu veya yükselticiyle taşınır. Ön koltukta arkaya bakan bebek koltuğu kullanılacaksa ön yolcu hava yastığı kapatılmalıdır.

Okul taşıtları

Öğrenci taşıyan okul taşıtları belirgin “OKUL TAŞITI” yazısı ve uyarı ışıklarıyla tanınır. Okul taşıtı öğrenci indirip bindirirken uyarı ışıklarını yakar. Bu sırada:

• Arkadan gelen sürücü yavaşlar, gerekirse durur,
• Taşıtın önünden veya arkasından aniden çıkabilecek çocuklara karşı dikkatli olur,
• Durmakta olan okul taşıtını hızla geçmez.

Bisikletliler ve hayvanlar

• Bisikletliyi geçerken yeterli yanal mesafe bırakılır; geçtikten hemen sonra önüne kırılmaz.
• Sağa dönmeden önce sağdaki bisiklet yolu ve kör nokta kontrol edilir.
• Park ederken kapı açmadan önce arkadan gelen bisikletli kontrol edilir.
• Yolda hayvan sürüsüyle karşılaşılırsa hız azaltılır, gerekirse durulur; korna ile hayvanlar ürkütülmez.

Geçiş üstünlüğü olan araçlar

Görev hâlindeki ambulans, itfaiye, kurtarma, polis ve benzeri araçlar, ışıklı ve sesli uyarı işaretlerini birlikte kullandıklarında geçiş üstünlüğüne sahiptir. Bu araçlar birbirleriyle karşılaştığında ilk geçiş sırası şöyledir:

1. Ambulans,
2. İtfaiye (yangın söndürme aracı),
3. Kurtarma aracı,
4. Polis, jandarma ve diğer görevli araçlar.

Diğer sürücüler ne yapar?

• Hızını azaltır, yolun sağına yanaşır ve gerekirse durarak geçiş üstünlüğü olan araca yol verir.
• Kendisine yeşil ışık yanıyor olsa bile kavşağa girmez, aracın geçmesini bekler.
• Geçiş üstünlüğü olan aracın arkasına takılıp onu takip etmez.

Işıklı ve sesli işaret kullanmayan, örneğin hastaneye dönmekte olan bir ambulansın geçiş üstünlüğü yoktur. Taksi, özel güvenlik aracı gibi araçların ise hiçbir durumda geçiş üstünlüğü bulunmaz.

Konvoylar ve kortejler

Askerî birlikler, cenaze ve benzeri resmî kortejler ile görevlilerin eşlik ettiği konvoyların arasına girilmez, konvoy bölünmez. Görevli araçların yönlendirmesine uyulur ve konvoyun geçmesi beklenir.

Yayaların uyacağı kurallar

Yayaların da uyması gereken kurallar vardır: yaya kaldırımı varsa kaldırımı kullanır, kaldırımı olmayan yolda karşıdan gelen trafiği görecek şekilde yolun sol kenarından yürür, karşıya geçitlerden ve ışıklarda yeşili bekleyerek geçer. Ancak yaya kurala uymasa bile sürücü, kazayı önlemek için elinden geleni yapmakla yükümlüdür.

Akılda kalsın

• Yaya geçidinde geçmekte olan ve geçmek üzere olan yayaya yol verilir.
• Dönülen yolda karşıya geçen yayaya yol verilir.
• Beyaz bastonlu yayaya her durumda yol verilir.
• Öğrenci indirip bindiren okul taşıtının yanından yavaşlayarak ve dikkatle geçilir.
• Geçiş üstünlüğü sırası: ambulans, itfaiye, kurtarma, polis ve diğerleri.