Araçların trafiğe çıkışı: tescil, muayene, sigorta ve donanım

Bir aracın karayoluna çıkabilmesi için sürücünün belgesi yetmez; aracın da “belgeli” olması gerekir. Araç tescil edilmiş, plakası takılmış, muayenesi yapılmış ve zorunlu sigortası yaptırılmış olmalıdır. Sınavda bu belgelerle ve araçta bulunması zorunlu donanımla ilgili sorular çıkar.

Tescil ve plaka

Tescil, aracın resmî kayda geçirilmesidir. Yeni alınan veya el değiştiren araçlar, kanunda belirtilen süre içinde sahibinin adına tescil ettirilmelidir. Tescil sonunda araç sahibine araç tescil belgesi (halk arasında ruhsat) verilir ve araca plaka tahsis edilir.

• Tescil belgesinde aracın sahibi, markası, modeli, motor ve şasi numarası gibi bilgiler bulunur.
• Tescil belgesi araçta bulundurulur ve denetimde gösterilir.
• Tescil plakaları aracın önüne ve arkasına, kolayca okunabilecek şekilde takılır. Plakanın üzerini kapatmak, okunmasını zorlaştırmak veya standart dışı plaka kullanmak yasaktır.
• Araçta renk, motor gibi tescil bilgilerini değiştiren bir değişiklik yapılırsa bu durum tescil kaydına işletilir.

Araç satışlarında devir işlemleri yetkili noterlerde yapılabilir. Satış yapılmadan yalnızca para alınıp araç teslim edilmesi, tescil kaydını değiştirmez; resmî olarak araç hâlâ eski sahibinin üzerindedir.

Araç muayenesi

Trafikteki araçlar, teknik şartlara uygun olup olmadıklarının anlaşılması için belirli aralıklarla muayene ettirilir. Muayenede fren, lastik, ışıklar, direksiyon, egzoz gibi güvenlikle ilgili sistemler kontrol edilir.

Muayene süresi geçmiş araç trafikte kullanılırsa ceza uygulanır ve araç trafikten men edilebilir. Muayenede ağır kusur bulunan araç, kusur giderilinceye kadar trafiğe çıkarılmamalıdır.

Zorunlu trafik sigortası

Motorlu araç işletenler, zorunlu mali sorumluluk sigortası (trafik sigortası) yaptırmak zorundadır. Bu sigorta, aracın karıştığı kazada üçüncü kişilere verilen zararları karşılar; kendi aracının hasarını değil. Kendi aracındaki hasarı karşılamak için isteğe bağlı kasko yaptırılır.

Araçta bulunması gerekenler

Belgeler

• Sürücü belgesi,
• Araç tescil belgesi,
• Geçerli zorunlu trafik sigortası.

Donanım

Otomobillerde yönetmelikte belirtilen donanımın bulunması zorunludur. Sınavda en çok sorulanlar şunlardır:

• İlk yardım çantası: Kazada yaralıya müdahale için.
• Yangın söndürme cihazı: Araç yangınına ilk müdahale için; dolum süresi takip edilmelidir.
• İki adet reflektör (yol üstü uyarı üçgeni): Arıza veya kazada aracın arkasına konularak gelen sürücüleri uyarır.
• Stepne ve kriko gibi araç gereçler: Lastik değiştirmek için.

Bunların yanında aracın lambaları, fren sistemi, lastikleri, aynaları, silecekleri, kornası ve emniyet kemerleri çalışır durumda olmalıdır. Bu donanımlardan biri bozuk olan araç, teknik şartlara uymadığı için trafikten men edilebilir.

Trafikten men

Trafikten men, aracın trafiğe çıkmasının geçici olarak yasaklanmasıdır. Tescilsiz, sigortasız, muayenesiz ya da teknik şartlara uymayan araçlar, eksiklik giderilinceye kadar trafikten men edilir. İhlallerin para cezaları için trafik cezaları sayfasına bakabilirsin.

Yola çıkmadan önce kısa kontrol

Belgeler ve muayene, aracın belirli aralıklarla denetlenmesini sağlar; ama her yolculuktan önce sürücünün yapacağı kısa bir kontrol de gerekir. Lastiklerin havası ve diş derinliği, lambaların ve sinyallerin çalışması, aynaların ayarı, camların ve farların temizliği kontrol edilir. Uzun yoldan önce motor yağı, soğutma suyu ve cam suyu seviyesine de bakılır. Bu alışkanlık hem arızayı yolda değil evde fark etmeni sağlar hem de muayenede sorun çıkmasını önler.

Akılda kalsın

• Araç tescil ettirilir; ruhsat ve plaka bu işlemle verilir.
• Plaka önde ve arkada, okunaklı şekilde takılı olmalıdır.
• Hususi otomobil ilk 3 yıl sonra, ardından 2 yılda bir muayene edilir.
• Zorunlu trafik sigortası karşı tarafın zararını karşılar.
• Otomobilde ilk yardım çantası, yangın söndürme cihazı ve reflektör bulunur.