Arıza belirtileri ve yolda kalınca yapılacaklar

Araçların çoğu bozulmadan önce sürücüye haber verir: yeni bir ses, alışılmadık bir koku, gösterge panelinde bir lamba ya da park yerinde bir leke. Bu belirtileri erken fark eden sürücü hem büyük masraflardan hem de yolda tehlikeli biçimde kalmaktan kurtulur. Bu derste belirtileri duyulara göre gruplandırıyor, ardından yolda kalınca güvenli davranışı adım adım anlatıyoruz. Belirtilerin çoğu tek başına kesin teşhis koydurmaz; buradaki tablolar "olası" nedenleri gösterir.

Sesler ne anlatır?

Kokular ve dumanlar

Soğuk havada ilk çalıştırmada egzozdan çıkan ince beyaz buhar normaldir. Duman renkleri araç bakımı dersinde de özetleniyor.

Panelde yanan bir uyarı lambası varsa anlamını ikaz lambaları sayfasından kontrol et.

Park yerindeki sıvı lekeleri

• Kahverengi veya siyah, kaygan: Motor yağı.
• Yeşil, pembe, turuncu veya mavi, tatlımsı kokulu: Soğutma suyu (antifrizin rengi üreticiye göre değişir).
• Açık sarı veya renksize yakın, kaygan; tekerlek yakınında: Fren hidroliği olabilir. Fren sistemi ilgilendirdiği için araç kontrol edilmeden kullanılmaz.
• Kırmızımsı: Bazı araçlarda otomatik vites veya hidrolik direksiyon yağı.
• Berrak su, ön tarafta: Klima çalıştıktan sonra damlayan yoğuşma suyu; normaldir.

Yolda kalınca: güvenli durma adımları

1. Dörtlü flaşörleri yak, yavaşla ve aracı mümkün olduğunca yolun sağına, banket veya emniyet şeridine çek. Virajda, tepe üstünde ve tünel içinde durmamaya çalış.
2. Motoru durdur, el frenini çek, tekerlekleri yoldan uzağa çevir.
3. Araçtan trafiğe bakmayan taraftan in; yolcuları da aynı taraftan indir. Otoyolda herkesi bariyerin arkasına al; araçta veya aracın önünde, arkasında bekleme.
4. Reflektörü, arkadan gelen sürücülerin seni zamanında fark edeceği uzaklığa yerleştir; gece varsa yansıtıcı yelek giy.
5. Yol yardım hizmetini veya gerekiyorsa 112'yi ara; yerini kilometre taşı ve gidiş yönüyle tarif et.
6. Arızayı ancak trafikten güvenle uzak kalabiliyorsan kendin gidermeye çalış.

Otoyolda arıza ve emniyet şeridi kuralları otoyol, tünel ve hemzemin geçit dersinde, arızalı aracın çekilmesi yükleme, römork ve araç çekme dersinde anlatılıyor.

Seyir hâlinde lastik patlarsa

• Direksiyonu iki elle sıkıca tut; araç patlayan lastik tarafına çekecektir.
• Ani ve sert frenden kaçın. Gaz pedalından ayağını yavaşça çek, aracın kendiliğinden yavaşlamasına izin ver.
• Araç kontrol altına alınınca hafifçe frenleyerek güvenli bir yere çek; flaşörleri yak.
• Patlak lastikle uzun mesafe gitme; jant ve lastik tamamen zarar görür. Lastik değiştirme adımları lastikler dersinde.

Motor bölmesinden duman veya alev

1. Hemen güvenli bir yerde dur, kontağı kapat; herkesi araçtan uzaklaştır.
2. 112'yi ara.
3. Yangın küçükse ve güvenle yaklaşabiliyorsan kaputu sonuna kadar açma; içeri giren hava alevi büyütür. Kaputu yalnızca aralayıp söndürücüyü aradan ve alevin dibine doğru sık.
4. Alev büyükse araca yaklaşma; kurtarılacak hiçbir eşya canından değerli değildir.

Araçta bulunması gereken yangın söndürme cihazının basıncını (göstergesi varsa yeşil bölgede olmalı) ve son kontrol tarihini ara sıra gözden geçir.

Sınavda nasıl sorulur?

• "Frenleme sırasında metalik ses geliyorsa" balatalar aşınmıştır.
• "Egzozdan mavi duman çıkıyorsa" motor yağ yakıyordur.
• "Seyir hâlinde ön lastik patlarsa" direksiyon sıkı tutulur, ani frenden kaçınılır.
• "Araç arızalanınca" dörtlü flaşör yakılır, reflektör konur ve araç trafiği engellemeyecek yere alınır.

Örnek: otoyolda motor güç kaybediyor

Otoyolda giderken motor arıza lambası yanıp sönmeye başladı, araç tekliyor ve hızlanmıyor.

1. Yanıp sönen motor arıza lambası ciddi bir sorunu gösterir; gaza yüklenmeden, sinyal verip sağ şeride geç.
2. Dörtlü flaşörleri yakıp ilk uygun yerde, mümkünse bir dinlenme tesisinde ya da emniyet şeridinde dur.
3. Yolcuları trafiğe bakmayan taraftan indir, bariyerin arkasına geçir; reflektörü yerleştir.
4. Yol yardımı ara; araç çekilecekse çekme kurallarına uyulmasını sağla.

Yol yardımı beklerken araç içinde kalmak, özellikle otoyolda, arkadan gelebilecek bir çarpmaya karşı korunaksızdır. Kışın uzun bekleyişlerde ise sıcak giysiler ve battaniye işe yarar; motor ısınmak için çalıştırılacaksa egzoz borusunun karla tıkalı olmadığından emin olunur.

Akılda kalsın

• Yeni bir ses, koku veya duman arızanın erken habercisidir; ertelemeden kontrol ettir.
• Yakıt kokusu ve yanık kablo kokusunda dur ve motoru kapat.
• Yolda kalınca flaşör, güvenli yer, trafiğe bakmayan taraftan inme ve reflektör sırası izlenir.
• Lastik patlamasında direksiyon sıkı tutulur, sert fren yapılmaz.
• Motor yangınında kaput sonuna kadar açılmaz; alev büyükse araca yaklaşılmaz.