Motor ve Araç Tekniği · Ders 6/10
Gösterge paneli ve ikaz lambaları
Gösterge paneli, aracın sürücüyle konuştuğu yerdir. Hız, devir, yakıt ve motor sıcaklığı gibi bilgilerin yanında, bir sorun olduğunda yanan ikaz lambaları da buradadır. Sınavda sıkça bir lamba simgesi gösterilir ve anlamı ya da o durumda yapılması gereken sorulur.
Göstergeler
- Hız göstergesi (kilometre saati): Aracın anlık hızını km/sa olarak gösterir. Kilometre sayacı toplam ve günlük yolu kaydeder.
- Devir göstergesi: Krank milinin dakikadaki dönüş sayısını gösterir. Kırmızı bölge motorun çıkmaması gereken devirlerdir.
- Yakıt göstergesi: Depodaki yakıt miktarını gösterir. Yakıt azalınca sarı yakıt lambası yanar.
- Motor sıcaklık göstergesi: Soğutma suyunun sıcaklığını gösterir. İbre normalde ortalarda durur; kırmızı bölgeye çıkması hararettir.
İkaz lambalarında renklerin anlamı
Lambaların rengi, sorunun ne kadar acil olduğunu anlatır. Bu kural, simgeyi tanımadığın bir lamba yandığında bile doğru karar vermeni sağlar.
| Renk | Anlamı | Sürücü ne yapmalı? |
|---|---|---|
| Kırmızı | Ciddi arıza veya güvenlik tehlikesi | Güvenli bir yerde hemen durmalı, gerekirse motoru kapatmalı |
| Sarı / turuncu | Uyarı; bir sistemde sorun veya dikkat gerektiren durum var | Dikkatli sürmeli, en kısa sürede kontrol ettirmeli |
| Yeşil / mavi | Bilgi; bir sistemin açık olduğunu gösterir | Bir şey yapması gerekmez (mavi lamba uzun farın açık olduğunu gösterir) |
Kırmızı ikaz lambaları
| Lamba | Anlamı | Ne yapılır? |
|---|---|---|
| Yağ basıncı (yağdanlık simgesi) | Motora yeterli yağ gitmiyor | Hemen dur, motoru kapat, yağ seviyesini kontrol et |
| Şarj (akü simgesi) | Alternatör aküyü şarj etmiyor | Gereksiz elektrikli donanımı kapat, en kısa sürede kontrol ettir; kayış kopmuşsa hararete dikkat et |
| Hararet (termometre simgesi) | Motor aşırı ısındı | Dur, motorun soğumasını bekle; sıcakken radyatör kapağını açma |
| Fren (daire içinde ünlem) | El freni çekili veya fren hidroliği eksik | El freni inikken de yanıyorsa sürüşe devam etme, fren sistemini kontrol ettir |
| Emniyet kemeri | Kemer takılmamış | Kemeri tak |
| Kapı açık | Bir kapı veya bagaj tam kapanmamış | Durup kapıyı kapat |
| Hava yastığı | Hava yastığı sisteminde arıza | Kazada yastıklar açılmayabilir; en kısa sürede kontrol ettir |
Sarı ikaz lambaları
- Motor arıza lambası (motor simgesi): Motor kontrol ünitesi bir arıza algılamıştır. Sürekli yanıyorsa en kısa sürede servise gidilir; yanıp sönüyorsa sorun daha ciddidir ve yük bindirmeden, hemen kontrol ettirilmelidir.
- ABS lambası: ABS devre dışıdır. Normal fren çalışmaya devam eder, ancak sert frenlemede tekerlekler kilitlenebilir.
- ESP lambası: Yanıp sönüyorsa sistem o anda kaymayı önlemek için devrededir; sürekli yanıyorsa sistem kapalı veya arızalıdır.
- Kızdırma bujisi lambası (spiral simge): Dizel araçta kızdırma bujilerinin çalıştığını gösterir; sönünce marşa basılır.
- Lastik basıncı lambası: Bir veya daha fazla lastiğin basıncı düşüktür; lastikler kontrol edilir.
- Yakıt rezerv lambası: Yakıt azalmıştır; ilk fırsatta yakıt alınır.
Yeşil ve mavi lambalar
Yeşil lambalar sinyalin, kısa farın, park lambalarının veya ön sis lambalarının açık olduğunu gösterir. Mavi lamba uzun farın yandığını haber verir. Sinyal lambasının normalden çok hızlı yanıp sönmesi genellikle o taraftaki bir sinyal ampulünün yandığını gösterir.
Sınav ipucu: Kontak açıldığında tüm lambaların kısa süreliğine yanması bir kontrol işlemidir ve normaldir. Motor çalıştıktan sonra sönmeyen lamba ise bir sorunu gösterir.
Akılda kalsın
- Kırmızı lamba: hemen dur. Sarı lamba: dikkatli git, kontrol ettir. Yeşil-mavi: bilgi.
- Yağ basıncı lambası yanınca motor hemen kapatılır.
- Mavi lamba uzun farın açık olduğunu gösterir.
- ABS lambası yanınca fren çalışır ama tekerlekler kilitlenebilir.
- El freni inik olduğu hâlde yanan fren lambası, hidrolik eksikliğini gösterebilir.
Motor ve Araç Tekniği konu testinde her sorunun açıklamasını hemen gör.